#Nietalleen biedt ook in ‘gedeeltelijke lockdown’ hulp waar nodig

In maart bundelden kerken en lokale (hulp)organisaties, waaronder de Protestantse Kerk in Nederland en Kerk in Actie, de krachten in het platform nietalleen.nl

Nederland van haar beste kant

Duizenden hulpvragen konden worden gekoppeld aan kerken, organisaties en initiatieven die zich bij #nietalleen hadden aangemeld. Nederland liet zich van haar beste kant zien. Op veel plekken werden boodschappen gedaan of medicijnen gehaald, honden uitgelaten, belrondes onder oudere gemeenteleden gedaan en voedsel ingezameld voor de voedselbank. “We hebben ook veel mensen gekoppeld aan een plaatselijk initiatief voor het maken van een praatje,” vertelt coördinator Janet Bac, “we merkten dat er grote behoefte was aan een luisterend oor.”

Telefoonlijn open

De telefoonlijn van #Nietalleen is al die tijd open gebleven. “Nu we weer onzekere tijden tegemoet gaan in de gedeeltelijke lockdown, willen we opnieuw de aandacht vestigen op de hulp die #Nietalleen nog steeds kan bieden,” vertelt Janet. “Schroom niet, onze medewerkers staan klaar om elke hulpvraag te koppelen aan een plaatselijk initiatief. Zij komen graag in actie voor iedereen die ook nu hulp of een praatje kan gebruiken.”

Hulp van #nietalleen

Mensen die behoefte hebben aan hulp bellen naar 0800 1322. Zij worden dan gekoppeld aan een plaatselijk initiatief. Kent u mensen die behoefte hebben aan hulp? Laat hen dit nummer bellen of bel voor hen. Alle informatie is te vinden op nietalleen.nl. Hulp nodig? Je bent #nietalleen.

Direct naar nietalleen.nl

 lees verder
 
Behoefte aan gedenken is dit jaar groter dan ooit 

Deze bijzondere dienst zal vanwege de coronamaatregelen anders dan anders zijn, maar gemeenten zien ook kansen juist omdat er in dit moeilijke jaar behoefte is om te gedenken.

De laatste zondag

In veel gemeenten worden traditiegetrouw op de laatste zondag van het kerkelijk jaar - ook wel Gedachteniszondag of Eeuwigheidszondag genoemd - de namen genoemd van de gemeenteleden die het afgelopen jaar overleden zijn. Steeds vaker grepen kerken dit moment de afgelopen jaren aan om ook niet-kerkelijke dorps- of buurtgenoten te betrekken, zag Burret Olde, specialist gemeenteontwikkeling bij de dienstenorganisatie. “Bijvoorbeeld door ook de namen van niet-kerkelijke overledenen te noemen en hun nabestaanden voor de dienst uit te nodigen. Of door rond Gedachteniszondag, Allerzielen of Oudejaarsdag een ‘lichtjesregen’ of een wandeling naar de begraafplaats te organiseren. Dat trok vaak veel geïnteresseerden.”

Verdriet delen

Nu kerkdiensten slechts met veel beperkingen kunnen plaatsvinden, kunnen weliswaar ‘gewoon’ de namen van de overledenen worden genoemd, maar zal het in veel gemeenten niet mogelijk zijn om ook niet-kerkelijke nabestaanden uit te nodigen voor de dienst. Olde: “Veel gemeenten kunnen maar een beperkt aantal mensen een plek geven in het gebouw, dat maakt het lastig om veel mensen uit te nodigen. Tegelijkertijd is de behoefte om te gedenken in de samenleving groot. Mensen putten er kracht en troost uit om verdriet met anderen te delen. Dat zien we bijvoorbeeld aan de belangstelling voor nationale herdenkingsdagen en populaire tv-programma’s als ‘Ik mis je’. Deze coronaperiode is de behoefte aan gedenken en reflectie alleen nog maar groter geworden. Al helemaal als mensen afscheid hebben moeten nemen van geliefden. Maar ook als dat niet het geval is, is dit voor veel mensen een onzekere en soms verwarrende tijd.”

Er is veel wel mogelijk

Zijn indruk is dan ook dat veel gemeenten toch manieren zullen zoeken om ruimte te bieden om te gedenken. “Er is ook veel wél mogelijk. De kerk meerdere dagdelen openstellen zodat mensen een kaarsje aan kunnen steken, bijvoorbeeld. Of een buitenactiviteit, waarbij mensen de namen van hun overleden geliefden kunnen opschrijven en in een boom kunnen hangen. En ook een wandeling naar de begraafplaats of een lichtjestocht kan heel goed.” Olde hoopt dat kerken zich niet laten verlammen door de blijvende beperkingen. “Deze tijd vraagt veel van predikanten, ambtsdragers en vrijwilligers. Het is niet eenvoudig om als kerk binnen de grenzen van wat mag van betekenis te zijn. En toch: een gelegenheid als Allerzielen of de Gedachteniszondag is bij uitstek een moment waarop de kerk ruimte kan bieden aan dat wat mensen bezighoudt.”

Ervaringen van verlies

Als voorbeeld noemt Olde het evenement ‘Nachtlicht’ in Amersfoort, waarbij mensen in de Sint-Joriskerk een kaarsje kunnen aansteken of naar muziek kunnen luisteren. “De november-editie van Nachtlicht staat mede in het kader van het gedenken van de mensen die zijn overleden aan het coronavirus. Daarnaast kunnen mensen een kaarsje aansteken om stil te staan bij andere ervaringen van verlies, bijvoorbeeld het verlies van een baan of het niet hebben kunnen vieren van een feest of jubileum. Wie wil kan een zegen van de predikant ontvangen. Zo wordt op een heel eenvoudige manier de verbinding gelegd tussen persoonlijk verdriet, de waarde van samen gedenken én de hoop in Jezus Christus en de toekomst die God voor ons heeft.”

Tips en voorbeelden voor gedachteniszondagOp De pagina Gedachteniszondag Pijl naar beneden Gedachteniszondag / EeuwigheidszondagTips en ideen om te gedenken vindt u verschillende voorbeelden om te gedenken vanuit het hele land. Olde: “Veel ideeën die in eerdere jaren bedacht zijn, zijn ook dit jaar goed uitvoerbaar. Daarnaast biedt deze pagina volop praktische tips. Onderzoek bijvoorbeeld eens of er samenwerking mogelijk is met lokale begrafenisondernemers of andere kerkgenootschappen. En maak gebruik van verschillende kanalen om mensen uit te nodigen: van het lokale huis-aan-huisblad tot flyers en posters. Of ga met een persoonlijke brief bij nabestaanden langs. Zo kun je juist in deze tijd als kerk je betrokkenheid tonen.”Zie ook:

 

Coronaproof ideeën voor gedachteniszondag

Pijl naar rechts

 

 lees verder
 
Protestantse Lezing 2020: premier Rutte over het goede leven

Tijdens het festival wordt stilgestaan bij het ‘gekmakende streven naar perfectie’, bij zelfkritiek en zelfcompassie, bij overgave en genade. En uiteraard zal de huidige coronacrisis ook niet ongenoemd blijven. De vraag is ten slotte: ‘Kunnen we 2020 als een mislukt jaar beschouwen?’

Via een livestream op www.protestantsekerk.nl kunnen mensen de avond bijwonen.

Programma

Theoloog en psycholoog Inger van Nes trapt de avond af met een persoonlijk verhaal over haar fietsongeluk met blijvende hersenschade tot gevolg. Dat zorgde ervoor dat haar beleving van het zogenaamde goede leven omver werd gegooid. Met die ervaring wil zij kritisch kijken naar wat wij in de samenleving zien als succesvolle of mislukte mensen.

Godsdienstpsycholoog Hanneke Schaap-Jonker en psychiater Piet Verhagen gaan in gesprek over het ‘gekmakende streven naar perfectie’. Theoloog Alain Verheij staat – aan de hand van zijn nieuwste boek Ode aan de Verliezer –  stil bij mislukkelingen in de Bijbel. 

Hierna volgt de lezing door de minister-president. Ds. René de Reuver, scriba van de Protestantse Kerk, leidt de lezing in. Na de lezing wordt er door de aanwezigen nagepraat over de Protestantse Lezing van Mark Rutte.

De Nederlandse band The Bowery zorgt voor de muzikale omlijsting van deze avond. De bebaarde mannen schrijven geen standaard liedjes over liefde en liefdesverdriet. Nee, de nummers van The Bowery gaan over het echte leven, zoals velen het kennen: puur en met een rauw randje. Over twijfel, pijn en verdriet. Maar ook over hoop en geloof. Nooit bedoeld om een ​​antwoord te geven, meer om te delen en soms om iets in de gedachten van de luisteraar in beweging te zetten.

Zaterdag 31 oktober | 20.30 uur-22.00 uur | livestream via www.protestantsekerk.nl

[shortcode type="formstack" id="protestantse_lezing_2020"]  lees verder
 
Materiaal Advent & Kerst 2020 beschikbaar: van adventskalender tot coronaproof kerstchallenge 

Bestel de adventskalender Geef licht

Geef licht, het goede leven met elkaar delen! Dat is het thema van de adventskalender 2020. De adventskalender brengt u iedere dag een stapje dichterbij Kerst. U ontdekt 25 dagen lang wat de Bijbel ons wil vertellen over het leven in Gods licht. Misschien wilt u als kerk uw gemeenteleden in deze tijd van veel thuis blijven verrassen met een kalender. Vanaf twee en meer exemplaren kost de kalender 1 euro per stuk en is deze te bestellen in de webwinkel

U kunt een gratis exemplaar van de adventskalender 2020 aanvragen via petrus.protestantsekerk.nl/adventskalender. 

Kliederkerk coronaproof of het speciale kerstboekje voor thuis 

Kliederkerk in coronatijd kan zeker, maar vraagt een andere aanpak. Naast een aantal tips, een kant-en-klaar buitenprogramma, kliederkerk-thuis-programma’s en -boekjes kunt u via kliederkerk.nl/corona een aantal ‘coronaproof’ kliederkerk-programma’s vinden. Wat kleinschaliger, gemakkelijk voor te bereiden en telkens volgens hetzelfde recept. Er komt binnenkort ook een coronaproof kerst-idee op deze pagina online.

Kliederkerk thuis ervaren met Kerst kan ook aan de hand van het speciale kerstboekje. Hiermee kunt u met het hele gezin in gesprek over wat Kerst voor u betekent. Een boekje vol vragen, leuke opdrachten, spellen en puzzels. U kunt het boekje bestellen via de webwinkel.

Van coronaproof ideeën om kerk naar buiten te zijn tot zelf kaarsen maken

In de digitale ideeënbank op de website van de Protestantse Kerk zijn diverse ideeën te vinden die passen bij Advent en Kerst. Zoals een aantal ideeën om coronaproof kerk naar buiten te zijn tijdens Advent en Kerst, maar ook een beschrijving om zelf kaarsen te maken. Leuk om met uw jeugdgroep te doen!

Van kindernevendienstproject tot coronaproof kerstchallenge ‘Magnificat’

De weken voor Kerst zijn een mooie tijd om wat extra’s te doen met de kinderen en jongeren in de gemeente. Dit zal er dit jaar vanwege corona wellicht anders uitzien dan andere jaren. Jong Protestant heeft een overzichtspagina gemaakt van kindernevendienstprojecten, kerstmusicals en andere activiteiten voor Kerst 2020.

In de adventsperiode kunt u met uw jeugdgroep (10 tot 16 jaar) weer een spannend kerstspel spelen: de Kerstchallenge 2020. Het thema is Magnificat. Dit jaar wordt de KerstChallenge 'coronaproof' aangeboden als een soort 'escaperoom-spel'. U kunt het spel spelen vanuit eigen huis, samen met uw jeugdgroep maar ook met uw eigen gezin.

Geef licht aan vluchtelingenkinderen in Griekenland

Natte tenten, onvoldoende sanitair en te weinig eten. Zo wachten duizenden bange kinderen in Griekse vluchtelingenkampen op de winter die komt. Ze zijn hier, soms helemaal alleen, aangekomen vanuit het Midden-Oosten, Azië en Afrika, op zoek naar warmte en veiligheid. Is dit de plek waar ze eindigen? Juist nu is hun situatie urgenter dan ooit. Met Kerst komen we voor hen in actie. Geef licht aan vluchtelingenkinderen in Griekenland! Voor deze campagne zijn diverse collectematerialen beschikbaar

Van 29 november t/m 5 december, de eerste week van Advent, gaan ruim 5000 collectanten in meer dan 600 plaatsen in Nederland huis aan huis collecteren voor vluchtelingenkinderen in Griekenland. Voor het eerst in haar geschiedenis organiseert Kerk in Actie een landelijke huis-aan-huiscollecte. >> kerkinactie.nl/huisaanhuiscollecte

Liturgisch bloemschikken

Ook is er voorbeeldmateriaal symbolisch bloemschikken beschikbaar. Download de gratis brochure bloemschikken Advent en Kerst 2020 op deze pagina

Themapagina Advent&Kerst

Bezoek de themapagina Advent & Kerst voor nog meer inspiratie.

 lees verder
 
Van U is de toekomst - Scriba Anje Lalkens (28 jaar)

  • Naam: Anje Lalkens
  • Leeftijd: 28 jaar
  • Lid van: de Gereformeerde Kerk Nijeveen, Havelte en Wanneperveen
  • Ambt: scriba, sinds 22 september 2019, in een kerkenraad van 17 mensen
  • Dagelijks leven: Anje werkt met verstandelijk beperkten met gedragsproblematiek
  • Favoriete bijbeltekst: Je bent zo kostbaar in mijn ogen, zo waardevol, en ik houd zoveel van je dat ik de mensheid geef in ruil voor jou, ja alle volken om jou te behouden. (Jesaja 43:4) “Deze passage weerspiegelt voor mij de liefde van God voor de mens: de allesomvattende liefde van een vader voor zijn kind.” 

Wat bezielt je om ambtsdrager te zijn?“Tijdens een gemeenteochtend vertelde ik actief mee te willen werken aan de kerk, van betekenis te willen zijn. De volgende dag stond de voorzitter van de kerkenraad voor de deur met de vraag of ik het ambt van ouderling-scriba zag zitten. Het zou een uurtje of hooguit twee per week kosten. Het is meer dan dat. Door de corona-uitbraak kwam er nog eens extra werk bij, er moest bijvoorbeeld een gebruiksplan geschreven worden. Ik had daar een aanzienlijk aandeel in en ik wil mijn taak écht goed uitvoeren.

Voordat ik dit ambt op mij nam heb ik zeven jaar vrijwilligerswerk gedaan tijdens de zomerconferentie van New Wine Nederland. Toen ik daarmee stopte, miste ik wel iets. Door scriba te worden, heb ik weer het gevoel bij te dragen aan Gods koninkrijk.”

Wat betekenen het geloof en de kerk voor jou? “Het geloof is voor mij houvast, de belofte van onvoorwaardelijke liefde, de wetenschap dat je nooit ongezien bent. De kerk is een plek van traditie, gemeenschap en aanbidding. Mensen die zich om je bekommeren. Ergens bijhoren.”

De aanwezigheid van mensen onder de 40 jaar wordt gezien als de sleutel tot toekomstbestendigheid van de gemeente. Hoe zit dat in jouw gemeente?“We hebben 170 leden onder de 40, op een totaal van 496 leden. Ik ben als 27-jarige in het ambt getreden, samen met twee mannen van rond de dertig en een vijftiger. Dit werd in de bevestigingsdienst benadrukt; wat fijn dat jonge mensen hun steentje willen bijdragen. Omdat onze generatie zo duidelijk in de minderheid is, wilden we bijeenkomsten met twintigers en dertigers organiseren om over de toekomst van de kerk te praten. Door corona kwam het er nog niet van. Maar met die generatie in gesprek gaan of blijven is noodzakelijk. De behoefte bij jongere generaties kan ergens anders liggen dan bij de oudere. Ga niet zelf verzinnen wat die generatie leuk of prettig vindt, vraag het hen.”

Spreken jullie in de kerkenraad over de toekomst van de gemeente? “Jazeker. Het toekomstbestendig maken van de gemeente is een belangrijk onderdeel van ons beleidsplan. Met nog twee andere kerken in ons dorp en steeds minder volle kerken, zien we dat er wellicht een moment komt dat we niet meer alle drie op alle zondagen open kunnen zijn. We werken al jaren intensief samen en dat zal alleen maar meer worden. Daarnaast willen we ook kerk zijn buiten de kerkmuren. In de praktijk komt het erop neer dat we steeds meer bijzondere diensten als ‘evenement’ neerzetten; we maken daar breed reclame voor en nodigen vrijwilligers van buiten de gemeente uit om mee te doen. Zo hadden we een evenement waarin de muziek van Bruce Springsteen centraal stond, met muzikanten die in geen jaren een kerk van binnen hadden gezien. Ook organiseren we gezamenlijke maaltijden met een kookgroep die bestaat uit leden van de drie kerken en mensen die geen lid zijn en gewoon van koken houden. We willen niet meer de kerkdeur achter ons dichttrekken na de dienst en de week erna pas weer van slot draaien; de kerk moet onderdeel zijn van het héle dorp en een plek waar iedereen zich welkom voelt.”Durven we ons als christenen steeds weer te laten roepen, bezielen en corrigeren, en God te volgen op Zijn weg door de wereld, vraagt de visienota. Ben jij het type dat de kerk wil redden of laat je je meenemen in de beweging van Gods geest? “Ik denk dat ik er een combinatie van ben. Ik wil er alles aan doen om de kerk open te houden en daarmee – zoals de voorzitter van onze kerkenraad het altijd zegt – het licht van God in het dorp brandende te houden. Anderzijds ben ik niet het type om de straat op te gaan met de Bijbel in mijn hand. Wel pak ik, wanneer iemand mij ernaar vraagt, de kans met beide handen aan. Zo heb ik heel mooie gesprekken gehad met collega’s die God en de kerk niet kennen.”Het is 2050 en jij bent 58 jaar. Wat hoop je op zondag in de kerk aan te treffen?“Mijn leeftijdsgenoten én hun kinderen, en misschien zelfs al kleinkinderen. In een warme gemeenschap die écht klaar staat voor elkaar en voor het dorp. Een gemeente waar het woord van God nog steeds waar en relevant is.”

 lees verder
 
Let the games begin!

Spellen worden soms als iets negatiefs omschreven: ze zouden niet nuttig zijn, of zelfs verslavend – zeker in het geval van games. De historicus Johan Huizinga laat in zijn boek Homo Ludens zien dat het spel juist een van de meest kenmerkende en zelfs edele bezigheden is van de mens. Als je speelt, ben je vrij. Spelen schept een gemeenschap en maakt een andere wereld mogelijk. Daarbinnen geven mensen zich vrijwillig over aan de regels en de gemeenschap van het spel. Het vormt je als mens, ook wanneer je gestopt bent met het spel.

Het spelen van een spel blijkt goed aan te sluiten bij de beloningssystemen in ons brein. Volgens de moderne psychologie is spel daarom een van de beste manieren om mensen te motiveren tot gedragsverandering. Denk aan sportieve spellen of rollenspellen – op allerlei terreinen van het leven motiveren spellen en spelelementen mensen tot een bepaald gedrag. 

Kennismaken

Jong Protestant ontwerpt verschillende spellen rond een bijbels verhaal. Het grote voordeel hiervan is dat de deelnemers niet alleen toeschouwers zijn van het verhaal, maar zelfs acteurs ín het verhaal. Ze kruipen in de huid van een bijbels hoofdpersoon, worden in het verhaal gezogen en moeten keuzes maken die ontleend zijn aan het bijbelse verhaal. Het spel laat hen dus van binnenuit kennismaken met de Bijbel en met geloven.

Speel dit seizoen mee!

  • Sirkelslag Kids (20 november - kinderen 8 t/m 12 jaar) en Sirkelslag Young ( 5 februari 2021 - tieners 12-16 jaar): fysieke en leuke spellen rond een bijbelse persoon. De spellen zijn goed voor de groepsvorming en helpen om elkaar op een andere manier te leren kennen. Ze zorgen ook voor verdieping doordat ze draaien om de belevenissen en keuzes van een bijbels personage.
  • KerstChallenge en PaasChallenge (10-17 jaar): net als een escaperoom of puzzelspel zijn deze challenges gericht op probleemoplossend vermogen. Ze blijven dicht bij het bijbelse verhaal van Kerst en Pasen en gaan over de essentie van het evangelie. De KerstChallenge 2020 verschijnt dit jaar in een online variant en is te spelen vanaf 12 december. Meer informatie en een aanmeldformulier lees je in de volgende nieuwsbrief van Jong Protestant
  • Het programma Jong in Actie biedt een diaconale uitdaging: jongeren gaan zelf aan de slag met diaconaat. 
 lees verder
 
Predikanten en kerkelijk werkers: “Gun jezelf een coach”

Individuele coaching is van belang voor predikanten en kerkelijk werkers in relatie tot kerk zijn, juist tijdens de coronacrisis. 

De Protestantse Kerk wil met de Permanente Educatie Pijl naar beneden Permanente EducatieBegeleiding predikant en kerkelijk werker een bijdrage leveren aan de bedieningsvreugde en het werkplezier van predikanten en kerkelijk werkers. Het gaat erom dat zij hun vak bijhouden, als theoloog, catecheet of pastor. Het werken in de gemeente vraagt bovendien om zelf open te blijven staan voor de schrift in de context van de huidige samenleving. 

De synode van de Protestantse Kerk besloot in november 2016 dat elke predikant en kerkelijk werker geacht wordt één keer in de vijf jaar een (individueel) begeleidingstraject te volgen. Dit traject in de vorm van geestelijke begeleiding, coaching, (pastorale) supervisie of begeleide intervisie, wordt geheel of gedeeltelijk door de landelijke kerk betaald. Een begeleidingstraject is altijd maatwerk, omdat het gebaseerd is op een persoonlijke begeleidingsvraag.

Begeleiding juist nu van belang

Van deze individuele begeleiding binnen de Permanente Educatie wordt nog te weinig gebruik gemaakt door predikanten en kerkelijk werkers. Daarom is het goed om juist nu dit onderdeel onder de aandacht als kerkelijke werkers en predikanten te brengen. In deze tijd van sociale afstand en tegelijk verlangen naar nabijheid ontstaan nieuwe vormen van werken en daarmee ook nieuwe vragen. Die kunnen bij uitstek tijdens een individueel begeleidingstraject aan de orde gesteld worden. Zo’n traject kan daarmee een begin zijn van een nieuwe stap in de persoonlijke en professionele ontwikkeling. 

Hoe ziet een coachingstraject er uit?

Hoe kan individuele begeleiding er in de praktijk uitzien? Hieronder volgen twee voorbeelden van begeleiders die specifiek kunnen aanhaken bij vragen die in de context van gemeente en kerk-zijn in tijden van corona een rol kunnen spelen.  

Twee voorbeelden van begeleiding - toegepast op deze tijd

  • Annemiek Boonstra is ruim 20 jaar werkzaam als predikant/geestelijk verzorger en nu als ambulant predikant, zowel in de stad als op het platteland en in alle mogelijke gemeenten. Naast haar werk als predikant coacht ze andere predikanten en kerkelijk werkers. 

Annemiek Boonstra: “In tijden van corona merk je meer dan ooit hoezeer het werk als predikant of kerkelijk werker gebaseerd is op direct contact. Met de kerkenraad, gemeenteleden, tijdens de vieringen, in alle mogelijke bijeenkomsten als kringwerk, vergaderingen en workshops. Dan heb ik het nog niet eens over het fysiek aanraken. Een hand op de schouder, de hand die we geven aan het begin of eind van de kerkdienst, bij vergaderen; de nabijheid in het begeleiden van sterven, de handoplegging bij de ziekenzegen en bij begraven. We werken in een werkveld waarin aandacht vooral ook zelf fysiek dichtbij zijn betekent; zoals je bij iemand zit die ernstig ziek is, of tussen de kinderen op de zondagochtend met een mooi verhaal.” 

Annemiek Boonstra oppert een paar belangrijke vragen voor predikanten en kerkelijk werkers. “Allereerst is het belangrijk om erachter te komen hoe u ervoor staat in het ambt”.

Belangrijke vragen om mee te beginnen:

  • Hoe vind ik mezelf opnieuw uit als predikant?
  • Hoe blijf ik betrokken bij die ander als ik op afstand ben?
  • Hoe ervaar ik mezelf in een online kerkdienst?
  • Wat gebeurt er met mijn professionaliteit als ik de dynamiek in de viering mis?
  • Wat is autonomie voor mij?
  • Kan/durf ik van mijn eigen professionaliteit uit te gaan en daarin grenzen aan te geven?
  • Hoe verhouden ambt en professie zich tot elkaar, en tot mijn persoonlijkheid?
  • Waar ben ik verantwoordelijk voor en waarvoor vooral niet?
  • Hoe zorg ik dat het overeind blijven van de gemeente in deze periode niet op mijn schouders rust?
  • Hoe houd ik evenwicht in werk en privé, en hoe beïnvloedt de huidige tijd deze balans? 

Maak ook gebruik van kansen

Daarnaast wil Annemiek Boonstra benadrukken dat deze periode van crisis ook kansen kan bieden en er kunnen zelfs verborgen talenten komen bovendrijven. 

Annemiek Boonstra: “Deze periode kan ook een crisis opwekken in de persoonlijke sfeer. Er kunnen vragen komen of het nog wel goed gaat met de gemeente en wat passend is in deze tijd. U kunt te maken krijgen met verdrietige situaties van gemeenteleden met corona. Hoe word je daardoor geraakt? En hoe kan dit goed worden opgevangen en begeleid worden zonder dat het ten koste gaat van jezelf?

Het kan ook zijn dat er onverwachte ruimte ontstaat in uw agenda en dat deze periode laat zien dat andere talenten naar boven komen die eerder niet of minder benut werden.  De ontdekking dat de online diensten best goed gaan bijvoorbeeld. Misschien is er een andere balans ontstaan die wellicht beter bevalt dan de oude. Ook dit kan vragen oproepen voor de toekomst en deze vragen kunt u samen met een coach of begeleider bespreken.” 

Maatwerk

Vanuit ervaring weet Annemiek Boonstra dat begeleiding coaching effectieve werkvormen zijn om eigen vragen te beantwoorden. Annemiek Boonstra: “Als je bovenstaande vragen beantwoord kan je weer verder ontwikkelen. Ook als je er niet alleen uitkomt kan je concrete vragen en problemen bespreken tijdens een coachings of loopbaantraject.” 

“Het mooie aan deze begeleiding is dat predikanten en kerkelijk werkers zelf het traject kunnen bepalen. Dit kan met verschillende werkvormen. Muziek, tekenen, foto’s, favoriete bijbelteksten, maar ook door gesprek en het gebruik van spellen is er veel te leren. Het is aan de predikant of kerkelijk werker zelf wat voor vorm er wordt gekozen, kortom: er is voor iedereen een passende begeleiding.” 

Supervisie in coronatijd: zo kunnen we op afstand toch nabij zijn

Klaas van Meijeren is predikant Vorming en Toerusting bij de IZB, een missionaire organisatie binnen de Protestantse Kerk.  Hij is pastoraal supervisor en coach, en is als zodanig ook docent aan de PTHU voor beginnende predikanten. 

Klaas van Meijeren: “Tijdens de coronacrisis vinden mijn supervisie- en coachingsgesprekken met name digitaal plaats. Dat is geeft wel een uitdaging: collega’s op-afstand-nabij-zijn, hoe doe je dat?” 

De veranderde gespreksvorm

De ervaring van Klaas van Meijeren is dat de coachings en begeleidingsgesprekken via Zoom en Sype nog steeds voldoende tot zijn recht komen. “In een enkel geval had ik zelfs de indruk dat het voor een collega iets gemakkelijker was om iets persoonlijks op de tafel neer te leggen, juist vanwege de fysieke afstand.”

De gespreksinhoud

Waar gaan de gesprekken zoal over? Klaas van Meijeren: “De ene collega moest de aandacht wekenlang verdelen over prediking, pastoraat en homeschooling. Een ander had de zorgen om ouders in de risicoleeftijd, een derde had coronapatiënten in de naaste kring.  En dan waren er de maatregelen van de overheid, met forse beperkingen in het kerkzijn en gemeenteleven. Hoe ga je daar mee om? De ene collega voelt zich juist in crisistijd ‘als een vis in het water’ en krijgt er energie van. Een PIO (predikant in opleiding) vertelde over zijn stagegemeente dat hij nog nooit zoveel kerkelijke activiteit in één week had zien ontstaan als in de eerste week van de lock down.

Maar op een andere plek leek het kerkelijk leven helemaal stil te vallen, tot en met de zondagse eredienst. In veel gevallen werd er afwachtend naar de predikant gekeken. Welke plaats neem je dan in? Een online dienst zonder oogcontact met kerkgangers, een uitvaart in heel kleine kring, telefoonpastoraat. En hoe stressbestending ben je eigenlijk? Zoals dat in crisistijden gaat: de kwetsbaarheden komen aan de oppervlakte. In de gemeente, en bij jezelf.” 

Tijdens de gesprekken met predikanten en kerkelijk werkers wil Klaas van Meijeren er vooral voor collega’s zijn. Klaas van Meijeren: “ Ik ben er om met ze mee te denken, of desnoods tegen te spreken, om goede vragen te stellen, onafhankelijk maar betrokken”.

Ook geïnteresseerd in coaching of begeleiding?

Praktische informatie over de verschillende vormen van individuele begeleiding en de financiering daarvan kunt u hier nalezen.Permanente Educatie - Volgtraject Pijl naar beneden Volg een begeleidingstraject 

 lees verder
 
Ook routekaart voor kerken in de maak

Een werkgroep, bestaande uit vertegenwoordigers van de kerken, gaat hiermee aan de slag. De escalatieladder geeft straks niet alleen duidelijkheid over het gewenste maximale aantal mensen in de eredienst, maar ook over de mogelijkheden van andere activiteiten van gemeenten en parochies. Daarnaast wordt er gestreefd naar maatwerk door rekening te houden met de grootte en infrastructuur (ventilatiemogelijkheden etc.) van het kerkgebouw.

Zie ook communiqué CIO

Protocol kerkdiensten en andere kerkelijke bijeenkomsten

14 okt 2020 Pijl naar rechts
 lees verder
 
Protocol kerkdiensten en andere kerkelijke bijeenkomsten

  • Het onderstaande protocol is woensdag 14 oktober voor het laatst geactualiseerd. De onderstreepte tekst is nieuw. De richtlijnen in dit protocol gelden in ieder geval tot en met week 46 (tot en met zondag 15 november).
  • Print of maak een pdf van dit document door toetscombinatie ctrl p in te drukken. Kies vervolgens onder 'Bestemming' de juiste printer of 'opslaan als pdf'.
  • Het verdient aanbeveling dat in ieder kerkgebouw een exemplaar van dit protocol en van het daarop gebaseerde gebruiksplan aanwezig zijn vanwege mogelijke controle door de gemeente.

Basisregels

Gehoord hebbend de overheid adviseren wij gemeenten zeer dringend met maximaal 30 mensen (inclusief kinderen, exclusief medewerkers) samen te komen tijdens de eredienst. Gemeentezang wordt ten zeerste afgeraden. Online vieringen hebben de voorkeur. Ook wordt er geadviseerd mondkapjes te dragen tijdens verplaatsingen.

Let op: deze voorschriften kunnen worden bijgesteld. Het is van belang dat u de maatregelen vanuit de overheid blijft volgen. De richtlijnen van de Protestantse Kerk worden daar voortdurend op aangepast. 

Gebruiksplan

Voordat een gemeente kerkelijke activiteiten - zoals erediensten - hervat, moet er een gebruiksplan worden opgesteld. Dit protocol biedt hiervoor een belangrijk handvat, tegelijkertijd is het niet allesomvattend. De situatie in iedere gemeente en elk kerkgebouw is tenslotte anders. Daarom is het gebruik van gezond verstand van evengroot belang.

Gebruiksplan kerkgebouw versie 3.0 (17 juli 2020)

 

Voor alle activiteiten geldt dat hierbij de voorschriften van het RIVM inzake hygiëne, afstand, kwetsbare personen e.d. in acht worden genomen. Deze maatregelen zijn te vinden via rijksoverheid.nl

PreambuleHet is de bedoeling dat per gemeente de onderstaande aandachtspunten worden ingevuld c.q. beschreven zoals dit binnen uw lokale context passend is. 

  1. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor het opstellen van een gebruiksplan naar aanleiding van dit protocol. 
  2. Het gebruiksplan van de gemeente geldt voor alle activiteiten in en rond het kerkgebouw.
  3. Uitgangspunt is dat het helder en hanteerbaar is voor alle kerken, predikanten, werkers in de kerk, vrijwilligers en bezoekers. 
  4. Predikanten, werkers in de kerk, vrijwilligers en bezoekers houden zich aan de voorschriften van het RIVM. 

De eredienst

Voor en na de kerkdienst 

  • Aanstellen coördinatoren: Voor iedere viering dienen één (of meer) coördinator(en) te worden aangesteld. Deze coördinatoren zien toe op de maatregelen die getroffen zijn. Zij geven aan waar mensen wel/niet mogen zitten of lopen. Overweeg deze personen hesjes Pijl naar beneden Verder lezenFormat gebruiksplan, hesjes voor coördinatoren kerkdienst, vloerstickers, posters etc. beschikbaar te geven zodat zij duidelijk herkenbaar zijn.Let op: er dient bij de ingang van de kerk één persoon (coördinator) te staan die mensen begroet en eventueel vraagt naar de gezondheid. Mensen met coronagerelateerde klachten mogen de kerk niet bezoeken. Daarnaast is het van belang dat de coördinatoren ook duidelijk aangeven hoe een en ander werkt bij de garderobe: waar kunnen de jassen worden opgehangen, hoeveel mensen kunnen dit gelijktijdig doen, enz.
  • Wel/niet bezoeken van de kerk: De rijksoverheid heeft duidelijke voorschriften opgesteld wanneer iemand wel of niet een activiteit mag bezoeken. Mensen die 70 jaar of ouder zijn, en alle anderen die in een risicogroep vallen, beslissen zelf of zij aan de kerkdienst deelnemen. De kerk wijst op het advies van de overheid: voorschriften van de rijksoverheid met betrekking tot risicogroepen.
  • Voorkomen overschrijden maximaal aantal kerkgangers: Zorg ervoor dat het aantal toegestane aanwezigen niet wordt overschreden. Reserveren Pijl naar beneden Verder lezenOver registratie en reserveren voor het bijwonen van kerkdiensten, indien nodig, kan bijvoorbeeld als volgt:- Mensen melden zich aan bij een contactpersoon in de gemeente. Deze houdt het aantal bij tot het maximum bereikt is. - Aanmeldingen lopen tot een bepaald moment, bijvoorbeeld tot vrijdagavond 20.00 uur. Er wordt vervolgens geloot uit de aanmeldingen. De mensen die zijn ingeloot zijn krijgen een uitnodiging. - Nodig mensen uit op wijkniveau, leeftijdscategorie of achternaam.
  • Binnenkomst en uitgang van het kerkgebouw: Geef duidelijk aan welke ingangen, welke looproutes, welke uitgangen worden gebruikt. Zorg voor desinfecterende middelen bij ingang en bij toiletten. Denk na over het al dan niet gebruiken van garderobes.
  • Gebruik overige ruimtes in en rondom kerkgebouwen: In het gebruiksplan dienen ook alle overige ruimtes in en rond het kerkgebouw te worden opgenomen. Ook voor het gebruik van deze ruimtes zijn de voorschriften van het RIVM van toepassing. 
  • Hygiëne/reinigen: Besteed in het gebruiksplan afzonderlijke aandacht aan hygiëne en veiligheid: stel een reinigingsplan op voor het kerkgebouw en de nevenruimtes (door wie, hoe vaak). Bijzondere aandacht is noodzakelijk voor keukens en sanitaire voorzieningen. Wat betreft het reinigen van het kerkgebouw/de kerkzaal is het belangrijk dat wordt vastgelegd hoe de kerkzaal wordt gereinigd. Denk aan afnemen van stoelen/banken, deurklinken, lessenaar, microfoons, enz. Ook goede ventilatie is belangrijk.
  • Gebruik toiletten: Het bezoek aan het toilet in de kerk moet tot een minimum beperkt worden. Toiletten dienen na afloop van iedere kerkdienst te worden schoonmaakt. Zorg voor zover mogelijk voor extra reinigingsmiddelen zoals hygiënedoekjes die bezoekers kunnen gebruiken voor deurklinken en toiletbrillen.

De kerkzaal 

Inrichting en gebruik kerkzaal: Uitgangspunten bij het inrichten en gebruik van de kerkzaal zijn: 

  • Tussen kerkgangers dient anderhalve meter afstand gewaarborgd te worden. 
  • Huisgenoten mogen bij elkaar zitten. Onder een huishouden verstaat het RIVM echtgenoten, geregistreerde partners of andere levensgezellen en ouders, grootouders en kinderen, voor zover zij op één adres wonen. Woongroepen, tehuizen en studentenhuizen vormen dus niet één huishouden.
  • Voor iedere kerkganger dient helder te zijn waar hij/zij kan zitten. Geef dit duidelijk aan. 
  • Er dienen voor iedere viering één (of meer) coördinator(en) te worden aangesteld die toezien op de maatregelen die getroffen zijn en aangeven waar mensen wel/niet mogen zitten of lopen. Overweeg deze personen ook hesjes te geven zodat zij duidelijk herkenbaar zijn.

Verder is bij het inrichten en gebruik van de kerkzaal belangrijk dat: 

  • Rekening gehouden wordt met het maximum aantal mensen dat aanwezig mag zijn;
  • Aandacht gegeven wordt aan looppaden/routes;
  • De eerste plaats naast het gangpad niet gebruikt wordt als de gangpaden te smal zijn. Mochten er losse stoelen zijn, dan kunnen stoelen worden verwijderd zodat de gangpaden de juiste afmeting krijgen;
  • Bij het gebruik van bovengalerijen dienen de zitplaatsen in ieder geval op anderhalve meter afstand te zijn van de (voor)zijde van de galerij die uitziet op de kerkzaal, zodat kerkgangers hieronder een veilige zitplaats kunnen bezetten;
  • Alle betrokkenen in de eredienst (voorgangers, lectoren, ouderlingen, muzikanten, kosters, enz.) ook tijdens de dienst de anderhalve meter afstand bewaren. Neem bij voorkeur de lessenaar af als een andere persoon deze gebruikt tijdens de eredienst; 
  • Het gebruiksplan de procedure voor het verlaten van het kerkgebouw beschrijft. Laat de procedure uitvoeren door de daarvoor aangewezen coördinator. Geef bijvoorbeeld aan welke rij als eerste de kerkzaal kan verlaten, zo mogelijk via verschillende uitgangen. Vermijd elkaar kruisende stromen, bij het inkomen/verlaten van de kerk, en bij garderobes en toiletten. 
  • Indien nodig met markeringen aangegeven wordt hoe en waar mensen kunnen wachten voordat zij de kerk in kunnen; 
  • In het gebruiksplan ook afspraken opgenomen worden over het reinigen van de kerkzaal na afloop. Denk hierbij aan deurklinken, lessenaars, spreekstoel, microfoons, stoelen/ banken, enz. 

Overige ruimtes: Sluit ruimtes die niet gebruikt worden af om te voorkomen dat mensen hier ongevraagd naar binnen gaan. 

De kerkdienst In en rond de kerkdienst is er nog een aantal aspecten waarmee rekening gehouden dient te worden, zoals: 

  • Muzikale medewerking aan een kerkdienst: bij de opstelling van zangers en instrumentalisten dient met de anderhalve meterregel en andere RIVM-voorschriften rekening te worden gehouden. We adviseren een afstand van 5 meter qua zangrichting tussen de zanger(s) en de gemeenteleden in de kerk en buiten.  
  • Collectes: het gebruik van doorgeefzakken en lange collectestokken is niet mogelijk. Overweeg het gebruik van een collecte-app Pijl naar beneden Verder lezenVanwege coronacrisis biedt SKG de service 'digitaal collecteren' tijdelijk gratis aan. Mogelijk alternatief is de plaatsing van collecteschalen bij de uitgang. Let op: hierbij kan filevorming ontstaan. Dat is een mogelijk nadeel.
  • Kinderopvang, kindernevendienst, jeugdwerk: Voor kinderopvang, kindernevendienst en jeugdwerk gelden de algemene voorschriften van de RIVM voor het werken met kinderen en jongeren'. Ga hierbij in overleg met vrijwilligers in het kinder- en jeugdwerk of zij zelf comfortabel zijn met het vormgeven van deze activiteiten. Zorg, indien nodig, voor aanvullende maatregelen (denk aan mondkapjes, voldoende overige hygiënemaatregelen).Op de jongprotestant.nl is een protocol voor het jeugdwerk te vinden.

Bijzondere vieringen en bediening van sacramenten 

Bediening van sacramenten

  • Avondmaal: dit kan gevierd Pijl naar beneden Verder lezenModeramen over vieren Avondmaal in corona-tijd worden mits aan alle voorschriften wordt voldaan. Dat betekent een bekertje per persoon en het brood afnemen van een schaal in plaats van aanreiken.
  • Doop: Alhoewel de anderhalve meter afstand tussen mensen leidend is en blijft, kan een voorganger vanaf 1 juni bepaalde liturgische handelingen Pijl naar beneden Verder lezenVanaf 1 juni: meer nabijheid bij bepaalde liturgische handelingen mogelijk verrichten zonder deze afstand te handhaven. Het gaat om dopen, bevestiging van ambtsdragers, huwelijks (in)zegening en ziekenzalving. 
  • Zegenen: Alhoewel de anderhalve meter afstand tussen mensen leidend is en blijft, kan een voorganger vanaf 1 juni bepaalde liturgische handelingen verrichten zonder deze afstand te handhaven. Het gaat om dopen, bevestiging van ambtsdragers, huwelijks (in)zegening en ziekenzalving.

Als uw gemeente er voor kiest om de doop en/of zegenen te verrichten zonder anderhalve meter afstand te handhaven, dan moet dit worden opgenomen in het gebruiksplan.Overige diensten als huwelijksdiensten, belijdenisdiensten, bevestigingsdiensten van predikanten en/of kerkenraadsleden, rouwdiensten

De overige diensten kunnen plaatsvinden onder dezelfde condities zoals eerder beschreven in dit protocol. Bij een uitvaart vanuit een andere locatie gelden richtlijnen voor die specifieke locatie. Zie ook richtlijnen Rijksoverheid.

Wel is het van belang dat in het gebruiksplan specifiek aandacht wordt gegeven aan deze diensten. Daarbij is het vermijden van lichamelijk contact extra belangrijk. Denk daarbij aan: 

  • Zegenen (zie onder kopje 'bediening van sacramenten') 
  • Het feliciteren of condoleren zonder fysieke aanraking;
  • De aanwijzingen van de uitvaartleider bij rouwdiensten; hij of zij is via de uitvaartbranche geïnformeerd. 

Bijeenkomsten anders dan kerkdiensten

Specifieke aanwijzingen voor bijeenkomsten anders dan kerkdiensten, zoals

  • De dagelijkse voortgang van het gemeentewerk door de kerkenraad, colleges, werk- en taakgroepen
  • JeugdwerkVoor jeugd tot 18 jaar hoeft onderling geen 1,5 m afstand te worden gehouden. De leiding dient wel 1,5 m afstand te houden. Zie ook protocol jeugdwerk op jongprotestant.nl.
  • Groepswerk (bijvoorbeeld kringenwerk, activiteiten in het kader van vorming en toerusting etc.)
  • De verkiezing van predikanten en de voorbereiding van deze verkiezing
  • De verkiezing van ouderlingen en diakenen en de voorbereiding van deze verkiezing
  • De bemiddeling in conflicten (door bijvoorbeeld visitatie en/of classispredikant)
  • Kerkelijke rechtspraak

Aan alle protestantse gemeenten wordt een dringende oproep gedaan om terughoudend te zijn met andere bijeenkomsten dan kerkdiensten door deze uit te stellen of indien mogelijk digitaal te verzorgen. 

Wanneer een bijeenkomst anders dan een kerkdienst alleen in fysieke vorm gehouden kan worden, roepen we gemeenten dringend op zich te conformeren aan de maatregelen van de landelijke overheid; maximaal 30 personen binnen, maximaal 4 personen buiten en hooguit één keer per dag maximaal 3 gasten ontvangen in de thuissituatie. Ook voor deze bijeenkomsten gelden de richtlijnen van het RIVM en dit protocol.

Voor gemeentebijeenkomsten die nodig zijn om een predikant of andere ambtsdragers te verkiezen, adviseren wij om deze te organiseren in aansluiting op de kerkdienst. 

Voor al deze activiteiten geldt dat ze, waar het het gebruik van het kerkgebouw betreft, moeten voldoen aan de richtlijnen in het gebruiksplan. Ook voor externe huurders van het kerkgebouw gelden deze richtlijnen. Voor bijeenkomsten in de thuissituatie gelden de algemene richtlijnen van het RIVM.

Slotbepaling

Dit protocol is in opdracht van het moderamen opgesteld door de dienstenorganisatie van de Protestantse Kerk in Nederland en ter informatie voorgelegd aan het Interkerkelijk Contact in Overheidszaken (CIO).Voor vragen kunt u contact opnemen met dienstenorganisatie, via (030) 880 18 80 of een mail naar info@protestantsekerk.nl. Voor actuele informatie en praktische toepassingen kunt u de website van de Protestantse Kerk raadplegen: protestantsekerk.nl/corona.

Wilt u met anderen ervaringen uitwisselen over hoe uw gemeente omgaat met de coronamaatregelen? Ga naar de Facebookgroep 'Kerk-zijn in tijden van corona'. Deel hier uw ervaringen zodat we van elkaar kunnen leren.

 lees verder
 
‘Geen Bijbels tussen de bloemkolen’

Clara is gevraagd op de Landelijke Diaconale Dag Online de spannende vraag te beantwoorden: ‘Hoe kunnen diakenen eraan bijdragen dat voedselbanken in de toekomst niet meer nodig zouden zijn?’ “Ik worstel met die vraag”, vertelt Clara openhartig. “Ik heb daar nu nog geen pasklaar antwoord op, misschien straks op de LDD wel”, lacht ze. “Ik denk dat de armen altijd onder ons zullen zijn en dat diaconieën altijd iets voor hen kunnen betekenen. Misschien krijgt dat in de toekomst een ander gezicht, dat zou kunnen. Maar voorlopig zijn voedselbanken nog wel even nodig, vrees ik.”                                

Ik dank God op mijn blote knieën

Clara ondervond zelf hoe schrijnend armoede kan zijn. “Mijn man en ik hadden jaren een eigen bedrijf, een winkel in kleding en sieraden. In 1986 moesten we de winkel door een aantal tegenslagen sluiten en bleven we met een forse restschuld zitten. We moesten saneren. Er waren toendertijd nauwelijks instanties die daarbij hielpen, dus we hebben dat zelf gedaan met veel hulp van mensen om ons heen. We hadden in die tijd vier opgroeiende kinderen, dat was enorm beknibbelen. We hebben maanden zonder stroom gezeten en zelfs drie jaar onverzekerd rondgelopen. Ik dank God op mijn blote knieën dat er in die jaren niets met ons is gebeurd.”

Dit gaat ‘m niet worden

Toen de sanering was afgerond klopten Clara en Sjaak aan bij het arbeidsbureau. Daar kregen ze te horen: “Geen diploma’s? Al wat ouder? Dat gaat ‘m niet worden, ga maar vrijwilligerswerk doen.” Dat was het moment waar Clara en Sjaak besloten iets te betekenen voor anderen. “Ik weet hoe het is om bang te zijn voor schuldeisers, om de post niet open te maken en de telefoon niet op te nemen. Ik weet hoe het is als je niets leuks kunt kopen voor een kinderfeestje, je rekeningen niet kunt betalen.” Clara en Sjaak richten Stichting Voedselbank Nederland op en via contacten met tuinders en een lokale bakker deelden ze pakketten uit met groente en brood. “Begin 2003 bracht Sjaak doosje met voedselwaren naar zo’n 30 gezinnen. Inmiddels zijn ruim 170 voedselbanken, waar 11.000 vrijwilligers pakketten uitdelen aan zo’n 35.000 huishoudens.”

Wat je als diaconie kunt doen? Er zijn!

Clara constateert dat vooral kerken en diaconieën het concept van de voedselbank hebben omarmd. “Kerken waren heel blij dat ze weer een wijkfunctie kregen, dat waren ze een beetje kwijtgeraakt.” Diaconieën kunnen zelfs nog meer betekenen, ziet Clara. “Als je toch een uitdeelpunt hebt voor voedselpakketten, schenk dan ook een kopje koffie en maak een praatje. Dat kan zoveel voor mensen betekenen. Wij kregen ooit de reactie: ‘Ik ben heel bij met de pakketten, maar nog waardevoller zijn de gesprekken bij het afhaalpunt. Daardoor heb ik God weer een beetje teruggevonden.’ En nee, ik pleit er niet voor om de voedselbank in te zetten voor evangelisatie. Andries Knevel vroeg mij ooit in een interview: ‘Je stopt dus geen Bijbels tussen de bloemkolen?’ Dat klopt. Ik zit meer op de lijn van Franciscus van Assisi. ‘Verkondig het evangelie, desnoods met woorden’. Die visie wil ik op de LDD graag delen met diakenen: ‘Kijk hoe je er kunt zijn voor mensen. Luister en vraag heel eenvoudig: ‘Wat kan ik voor je doen?’”

Doe mee met de LDD Online op 7 november

De Landelijke Diaconale Dag Online op zaterdag 7 november wordt een online evenement boordevol sprekers, webinars, muzikale optredens van o.a. Sela en interactieve sessies. Clara Sies, oprichtster van de Voedselbank, komen aan het woord en uitgezonden medewerker Wilbert van Saane beantwoordt live vanuit Beiroet vragen uit het land. Diakenen, zwo-commissies, predikanten: iedereen met een hart voor diaconaat kan meedoen aan deze online dag. Van harte welkom!

Lees alle informatie en doe mee op kerkinactie.nl/lddonline

 lees verder
 
Nieuw: iedere dag een psalm met dagelijkse podcast van MijnKerk

Iedere werkdag verschijnt op de website van Mijnkerk, op Soundcloud én op Spotify de podcast Blijf kalm met een psalm. Rebecca Schoon leest in de dagelijkse podcast de Psalmen voor een deel voor. Sjoerd Muller pikt er een gedeelte uit wat hem raakt, wat hem verwondert of waar hij vraagtekens bij heeft.  

Psalmen

Eeuwenoud en toch heel vertrouwd: de psalmen zijn voor menigeen de longen van de Bijbel. Psalmen gaan over verdriet, over hoop, over haat en dankbaarheid. Kortom: de Psalmen gaan over ons. De psalmen gaan ook over God. Psalmen geven niet weer hoe God in elkaar steekt, wat je van Hem wel of niet kunt verwachten. En hoe verleidelijk ook: je kunt een losse tekst of zin uit een psalm niet gebruiken om je dag wat op te fleuren, of om al je twijfel dicht te plamuren. Nee, Psalmen zijn gebeden en een gebed is een gesprek. Psalmen als gesprekken tussen God en mens. Deze gesprekken met God zijn in de Psalmen opgeschreven in dichtvorm. God zoekt de ontmoeting met de mens, en spreekt via anderen ook u aan. Wat doet dat met u? Wat roept het bij u op? Over die vragen laat deze serie u nadenken.

Over Sjoerd en Rebecca

Sjoerd Muller (1982) werkt als radiomaker bij de KRO-NCRV. Daarnaast is hij deeltijd verbonden als predikant bij De Fontein in Apeldoorn en blogger bij MijnKerk.nl. Rebecca Schoon is blogger bij MijnKerk.nl. Het online platform MijnKerk.nl verbindt mensen met elkaar om te ontdekken welke hoop, inspiratie en verbondenheid er ligt in een leven met God. MijnKerk.nl is een pioniersplek van de Protestantse Kerk in Nederland.

Aanmelden voor de podcast

De komende maanden komen alle 150 psalmen langs in de podcastserie. Iedere werkdag vanaf 06:00 uur 's ochtends staat er een nieuwe Psalmpodcast klaar. Luister ze allemaal via mijnkerk.nl/blijfkalmmeteenpsalm.

Direct naar mijnkerk.nl/blijfkalmmeteenpsalm

 lees verder
 
“Gebruik deze tijd om te ontdekken wat je sterke en zwakke kanten zijn”

In coronatijd belde zij, net als de andere classispredikanten, haar collega-predikanten in de classis. Trinette Verhoeven: “Naast zorgen en vreugde rond de voortgang van de gemeente hoorde ik heel persoonlijke verhalen. Predikanten hebben het druk gehad, met pastoraat en met online kerkdiensten. Velen van hen belden naast de bekende gemeenteleden ook mensen aan de rand van de kerk. Dat werd erg gewaardeerd. Sommige predikanten vonden dit telefonisch pastoraat moeilijk. Andere zeiden dat het gesprek meer diepte kreeg dan wanneer je elkaar ziet. De crisis bracht met zich mee dat elke gêne wegviel. Het ging direct om de essentie van het leven en niet langer over koetjes en kalfjes. Zeker in het begin waren mensen zo door elkaar geschud door de gebeurtenissen, dat het meteen over leven en dood ging. Een predikant zei: ‘Ineens vertelden mensen mij dingen uit hun leven die ik in al die jaren dat ik hier nu sta nog niet eerder gehoord had.’”

Gemeenten maken zich ook zorgen dat de secularisatie door de coronacrisis wordt versneld. Misschien vonden mensen het de afgelopen maanden wel prettig om niet naar de kerk te kunnen. Komen ze wel weer terug? Verhoeven had er zelf veel last van dat elkaar fysiek ontmoeten niet mogelijk was. “Ik leef van contacten. Het begin van de coronatijd was voor mij persoonlijk erg moeilijk.”

Kunnen we iets leren van deze crisis?

“De coronacrisis brengt kerken terug naar de basis van kerk-zijn. Juist nu mensen niet meer bij elkaar kunnen komen, rijst de vraag wat gemeenschap werkelijk betekent, hoe je dat vormgeeft. Kerken boden al snel aan om hulp te verlenen met hand- en spandiensten. De behoefte leek te bestaan, toch kwamen er al met al weinig vragen binnen. Wat voor gemeenschap ben je als je elkaar op deze moeilijke momenten niet weet te vinden? De angst bestaat dat er barsten in de gemeenschap zijn ontstaan die zich niet gemakkelijk laten helen. Misschien zijn mensen minder betrokken dan voorheen leek. Dat is ontnuchterend.

Er ging terecht veel aandacht naar online kerkdiensten. Kerken pasten zich enorm snel aan. Dat bracht ons in één klap waar het grootste deel van de mensheid al jaren is: het internet. Natuurlijk moet er nu een vervolg komen, en ik zie al veel creatieve oplossingen. Laten we voorkomen dat iedereen zelf het wiel moet uitvinden. En laten we leren van evangelische gemeenten die al veel langer goed zijn in beeld, geluid en nieuwe media.

Veel gemeenten zien dat hun online kerkdiensten veel beter bezocht worden dan de gewone diensten. Zij willen graag in contact komen met de mensen die online de weg naar de kerk vonden, waar zij voorheen niet kwamen.”

Durf te kiezen

Samen met twee andere classispredikanten organiseerde Verhoeven de webinar ‘Kerk na corona’, een seminar op internet, waar direct 150 mensen op inschreven. “Kerken zijn hier volop mee bezig. Het is goed deze tijd te gebruiken om te ontdekken wat je sterke en zwakke kanten zijn. Waar liggen kansen? Daarbij geldt: niet alles tegelijk. In beleidsplannen van gemeenten wordt soms alles uit de kast gehaald. Mijn advies is: durf te kiezen. De ervaring leert dat een geprofileerde gemeente, van orthodox tot vrijzinnig en alles ertussenin, een betere uitstraling heeft, meer mensen trekt. 

Succes is in de kerk niet het criterium. Uiteindelijk gaat het om het Woord en om trouw. Daarin ligt de kracht van de kerk. Dat is mijn boodschap wanneer ik een gemeente bezoek en dat is ook mijn persoonlijke drijfveer. Trouw aan het Woord betekent dat de Bijbel opengaat, dat er gebeden wordt, dat je daarmee doorgaat. 

Daarnaast kun je kijken waar je kansen liggen. Praat daarover met de gemeente, peil de meningen, de verlangens en de dromen. Kijk wie er in de kerk komen, wie er betrokken zijn, hoe de buurt eruitziet. En ontdek wat dat voor jouw gemeente kan betekenen. Je hoeft het niet alleen te doen. Een clustering van kerken voorkomt dat iedereen alles moet doen. De een is goed in leerhuizen, de ander in diaconaat, een derde in muziek.”

Een van de manieren om zo’n proces in gang te zetten is de Church Life Survey. Via een 'scan' komen plaatselijke gemeenten hun sterke kanten te weten die ze in kunnen zetten om vitaal en toekomstgericht te worden.* 

Het kan ook ophouden.

“De kerk in de classis Utrecht is behoorlijk robuust. In onze classis zeggen wij: stop niet te snel. Ook kleine gemeenten vervullen een rol in kerkelijk Nederland. Ik kom zelf uit een kerk die allemaal kleine filiaaltjes had, de Evangelisch-Lutherse Kerk. Ik zie er het nadeel van: het kan te veel naar binnen gericht zijn. Ik zie ook de voordelen: je bent slagvaardig, kent elkaar goed, bent sterk op elkaar betrokken. 

Als je in een dorp een kleine kerkgemeenschap hebt, doe die niet weg. Blijf aanwezig, misschien met één dienst per maand. En kijk wat daaruit kan voortkomen. Misschien dat je nog eens bij elkaar kunt komen: zingen, bidden, bijbellezen. 

In Noord-Holland was een lutherse gemeente met elf leden. Zij hadden eens per maand op zondagavond een dienst. Ze waren er altijd alle elf, samen lapten ze voor een dominee. Of alle functies volgens kerkelijk voorschrift bezet worden, vind ik niet belangrijk. Dat je niet alles meer kunt, het zij zo. Ik ken kerken die alleen nog hun deuren open hebben staan. Misschien is dat wel een teken van Gods trouw. Voor mij wel, hoor!” 

Verhoeven bekrachtigt die overtuiging met een gulle, lutherse lach.

Tekst: Kees Posthumus

Woord&weg

Dit artikel staat in het oktobernummer van woord&weg. Meer lezen? Neem een gratis abonnement:

Abonneer gratis

 

 lees verder
 
Versnelde bewegingen

De Dorpskerkenbeweging hield een aantal digitale netwerkbijeenkomsten over liturgie in coronatijd onder de titel ‘Er is geen bal aan’. Toch zijn veel gemeenten in de afgelopen zomermaanden ook op nieuwe ideeën gebracht. 

Het kan anders

Sommigen hebben, toen de lockdown net was ingegaan, muziekbestanden van ‘Nederland zingt’ ingezet of YouTube-filmpjes in de uitzendingen van hun kerkdiensten opgenomen. Mooie uitvoeringen, maar veel te massaal. In een doorgaans kleine gemeente kunnen al die grote koren, trompetten en pauken al gauw vervreemdend klinken. Maar het kan ook anders! Onder kerkdienstgemist.nl zijn oude uitzendingen van de gemeente te achterhalen met eigen gemeentezang. Daarin vind je je eigenheid wel terug, met stemmen die je herkent, net iets te hard, niet helemaal zuiver. Ja, dit is mijn gemeente.

Coronakwartet

Er is meer afwisseling mogelijk. Een paar geoefende stemmen – ‘het coronakwartet’ – zingt een aantal liederen, meerstemmig zelfs. De week daarop zingt de vrouwenschola de antwoordpsalm en een geloofsbelijdenis, eenstemmig. Liederen die tot nog toe werden overgeslagen omdat ze te moeilijk zouden zijn of onbekend, komen nu dankzij die kleine groepjes zangers toch aan bod. De gemeente vergroot haar repertoire en krijgt meer noten op haar zang. De geloofsbelijdenissen, het Liedboek biedt een hele reeks aan, zijn geschikt om in beurtspraak te bidden. Voorganger: ‘Ik geloof in de levende God’. Allen: ‘Vader van onze Heer Jezus Christus’ (lied 340d). Ook psalmfragmenten met mooie parallelle zinnen lenen zich voor beurtspraak. In een doopdienst bijvoorbeeld, als halleluja om het evangelie te begroeten. Voorganger: ‘Halleluja! Zoals een hinde smacht naar stromend water,’ Allen: ‘zo smacht mijn ziel naar u, o God, Halleluja!’ (Psalm 42,2). Als het niet regent, spreekt de predikant meteen na het Onze Vader de zegen uit. Daarop gaat de hele  gemeente naar buiten om rond de linde voor de kerk het slotlied te zingen. Toch zingen! De organist gaat volop het orgel, de deuren staan wijd open. We zingen alle coupletten. De buurman die zijn deurpost staat te schilderen vindt het prachtig, fietsers over de dijk kijken om en zwaaien.

Behoefte aan meer diensten

Dit is een tijd voor muzikale afwisseling. De paar mensen die zingen kunnen ook met een fluit/viool/piano begeleid worden. Er zijn gemeenten die een lijst hebben opgesteld van alle zangers die een keer willen meezingen. Elke zondag is een ander groepje aan de beurt. 

Nu het maximum aantal kerkgangers is teruggebracht naar dertig, zullen veel diensten al gauw overtekend zijn. Dat plaatsje in een kerkbank is een schaars goed geworden. Als vanzelf ontstaat behoefte aan meer diensten, maar niet meer van hetzelfde. Er is een gemeente die elke laatste maandag van de maand de maaltijd van de Heer viert. Meer dan voorheen zijn we er alert op om het sacrament te brengen bij zieken thuis, bij ouderen op hun kamer in het verzorgingstehuis, bij ouderen én jongeren in het verpleeghuis. In een andere gemeente staan elke vrijdagmiddag de kerkdeuren open voor wie stil wil worden of een boek wil lezen, de predikant is in de kerk aanwezig, de middag wordt afgesloten met vespers. 

Niet meer zoals het was

De viering op Eeuwigheidszondag als de overledenen worden herdacht, vraagt nu ook om een aparte dienst: ’s morgens een ‘gewone’ zondagochtendviering, ’s middags de gedachtenisdienst waarvoor nabestaanden van de overleden gemeenteleden zijn uitgenodigd. Ook doopdiensten worden apart belegd, anders lukt het niet zoveel mensen onderdak te brengen. En hoe zullen we straks Kerst vieren? Misschien met een lichtjestocht door het dorp, langs de taferelen van de herders met hun schapen in het parkje, het engelenkoor op het klimrek, Jozef, Maria en het kindeke in de stal. En een serie kerstdiensten in de kerk, ’s nachts, ’s morgens, geen herhalingen maar verschillende! 

De diensten die we nu slechts in kleine kring kunnen houden, bieden de mogelijkheid van gesprek. Wat in een kathedrale liturgie niet kan, doet zich nu zomaar voor: ‘Is er nog iets gebeurd waarvoor we moeten bidden?’ Zoals het was, wordt het niet meer. Tendensen die in de huidige crisis zichtbaar worden, waren toch al gaande. Ze hebben zich inmiddels versneld. Wat zullen we over tien jaar aan deze tijd hebben overgehouden? Vaker en meer gedifferentieerd vieren? Ik mag het hopen. 

 lees verder
 
Nieuwe kerkapp: uw gemeente altijd bij de hand

Henrik Wienen bouwde jarenlang apps voor grote kledingmerken en dacht steeds: “De smartphone neemt al een essentiële rol in in onze communicatie en dat gaat de komende jaren niet minder worden. Dit zou ook echt handig zijn voor mijn kerk.” 

Een app voor mijn kerk

Twee jaar geleden was het zover: Donkey Mobile begon aan het bouwen van een speciale app voor kerken. Er werd een samenwerkingsverband gesloten met de Protestantse Kerk in Nederland. Jurjen de Groot, directeur dienstenorganisatie Protestantse Kerk, is blij met de samenwerking: “Als dienstenorganisatie willen we plaatselijke gemeenten helpen om zo goed mogelijk te communiceren met leden. Wij zagen al langer de opkomst van de smartphone en de noodzaak voor een plaatselijke gemeente om daar op een goede manier aanwezig te zijn. Tegelijk zijn we geen technologiebedrijf en willen dat ook niet worden. Met het product en belangrijker nog de productvisie van Donkey Mobile hebben we een partner die ons in staat stelt kerken te helpen zonder zelf ontwikkelaars in dienst te nemen.” Henrik Wienen vult aan: “Het is de missie van Donkey Mobile kerken te ondersteunen met het beste van mobiele technologie en dit partnerschap helpt ons daarbij. De Protestantse Kerk toont leiderschap door kerken te helpen op een inspirerende manier aanwezig te zijn op ons meest gebruikte communicatiemiddel.”

Handigheidjes

De nieuwe kerkapp heeft veel nieuwe mogelijkheden. Wienen: “Interne communicatie binnen de gemeente wordt heel makkelijk op deze manier. We hebben een unieke tijdlijn gecreëerd die ervoor zorgt dat de communicatie persoonlijk en dynamisch is. Alle gegevens zijn beveiligd. Als gemeentelid deel je nooit meer informatie dan je zelf wilt.” Ook kan met de app elektronisch gecollecteerd worden. “Mensen hebben steeds minder cash geld bij zich, dus deze app maakt het diaconieën makkelijker. Met één druk op de knop is een bedrag naar keuze overgemaakt voor de collecte van de week.”

In zijn eigen Jacobikerk ervaart Wienen dat door het gebruik van de app de gemeente voor mensen dichterbij komt. Roosters van bijbelkringen, kindernevendiensten, de gemeentegids, je kunt ze allemaal online delen. Wienen: “In de appgroep van mijn eigen bijbelkring kunnen we last minute afspreken hoe laat we beginnen en de navigatie wijst me naar het adres van samenkomst van de avond.” Nu het in coronatijd niet mogelijk is met de hele gemeente samen te komen, biedt de app de mogelijkheden het onderling contact niet te verliezen. Wienen: “Bij alle kerken merk ik dat het nu echt een tool is om met elkaar in contact te komen en een gemeente te vormen.”

Sneller informeren

De protestantse gemeente Benschop heeft de nieuwe app onlangs aangeschaft en is nu bezig met de opstart. “Ik ben ervan overtuigd dat deze kerkapp de communicatie binnen de kerk zal verbeteren en de gemeente onderling nog hechter maakt,” vertelt Willy Rietveld, voorzitter van het college van kerkrentmeesters. “We kunnen mensen bijvoorbeeld veel sneller informeren over het wel en wee van mede-gemeenteleden, bij een evenement of gebeurtenis of als er iets wordt aangepast aan een dienst.” De mogelijkheid voor een (beveiligde) gemeentelijst met foto´s in de app spreekt Rietveld erg aan. “Voor nieuwkomers in de kerk wordt het makkelijker om contact te leggen en de gemeente te leren kennen.” 

Via de nieuwe kerkapp kan er straks in Benschop ook elektronisch gecollecteerd worden. Rietveld: “Veel jongeren hebben geen contant geld meer op zak. We verwachten dat de kerkapp zich gaat terugbetalen met de extra inkomsten uit digitale collectes in de toekomst.” Rietveld koos voor Donkey Mobile omdat bij hun app gebruikersgemak voorop staat. “Het team van Donkey Mobile is flexibel en toekomstgericht. We zijn ervan overtuigd dat de nieuwe app voor de toekomst een veelbelovend communicatiemiddel is.” Het is nog wel spannend of jong én oud de kerkapp gaat gebruiken. “We gaan zorgvuldig te werk en willen niemand uit de gemeente vergeten, daarom voeren we het stapsgewijs in.” 

Meld uw gemeente aan 

Alle protestantse gemeenten in Nederland kunnen gebruik maken van het Donkey Mobile platform. Na aanschaf van de app hoeft een gemeente zelf niets aan de techniek te verzorgen, dat komt voor rekening van Donkey Mobile. Wienen: “Wij zorgen ervoor dat de app helemaal goed in de app store komt te staan.” 

Op de website van Donkey Mobile is alle informatie over de nieuwe app overzichtelijk te  vinden. Ook is er de mogelijkheid een online demonstratie te kijken of Henrik uit te nodigen voor een demo-avond in uw gemeente.

donkeymobile.app/pkn

 lees verder
 
Beleef de Landelijke Diaconale Dag Online op zaterdag 7 november!

Het thema van deze 125e Landelijke Diaconale Dag is 'Samen leven doe je niet alleen'. U staat er als diaken, diaconie, zwo-commissie, kortom iedereen met een hart voor diaconaat, niet alleen voor. Samen staan we voor geloven in delen, dichtbij en ver weg! 

De aankondiging van de Landelijke Diaconale Dag Online komt wat later dan u gewend bent. Tot op het laatst hebben we gezocht naar mogelijkheden de dag fysiek op diverse plaatsen in het land te organiseren. De verscherpte maatregelen van afgelopen week lieten ons beslissen te kiezen voor de meest veilige optie van dit moment: een online dag waar iedereen bij kan zijn. 

Voedselbanken niet nodig?

In het morgenprogramma vragen we Clara Sies hoe diakenen eraan kunnen bijdragen dat voedselbanken in de toekomst niet meer nodig zouden zijn. Spannende vraag aan de oprichtster van Voedselbank Nederland. Uitgezonden medewerker Wilbert van Saane praat ons bij over de situatie in Beiroet 3 maanden na de verwoestende explosie en vertelt over zijn werk met christelijke theologiestudenten in het Midden Oosten.

De muzikale omlijsting van de morgen wordt verzorgd door de bekende band Sela, die al jaren nieuwe liederen voor de kerk van nu uitbrengt en de band Mensenkinderen, die op verfrissende en eigentijdse manier gezangen uit het Liedboek ten gehore brengt. 

In de middag is er een keur aan webinars, waar interactief aan kan worden meegedaan. U wordt geïnformeerd over de verschillende thema´s op het gebied van diaconaat in binnen- en buitenland en er is uitgebreid de tijd om vragen te stellen of even in kleinere groepjes online te spreken. Dit alles wordt verzorgd door ons technische team achter de schermen.

Overzicht programma 

Het programma van de dag is ingedeeld in verschillende blokken ingedeeld, die u ook later nog kunt terugkijken. Hieronder alvast een globaal overzicht. 

Tip: kijk samen met een collega-diaken, zodat u samen uw vragen kunt voorleggen. Hierbij adviseren we te allen tijde de coronaregels in acht te nemen. 

OCHTEND

  • Spreker: Clara Sies - Hoe kan een diaken eraan bijdragen dat de voedselbank niet meer nodig is?Clara Sies richtte in 2002 de eerste Nederlandse Voedselbank op. Momenteel is ze betrokken bij de Gaarkeuken in Rotterdam.
  • Spreker: Wilbert van Saane vanuit Beiroet, LibanonWilbert van Saane is door Kerk in Actie uitgezonden naar Libanon. Wilbert woont met zijn vrouw Rima en kinderen Christina en Pieter al geruime tijd in Beiroet. Hij doceert systematische theologie en missiologie aan de Near East School of Theology (NEST). In augustus maakte hij en zijn gezin de verwoestende explosie van dichtbij mee. Wilbert vertelt over zijn leven en werk in Beiroet, en er is gelegenheid vragen aan hem te stellen. 
  • Muziek: SelaDe band Sela schrijft nieuwe liederen voor de kerk van nu. Er zijn intussen al meer dan honderd liederen voor de gemeentezang geschreven en uitgebracht. Geniet van een prachtig miniconcert!
  • Muziek: MensenkinderenZanger en muzikant Bas van Nienes grasduinde door honderden gezangen in het Liedboek, pakte de coupletten die hem het meest raakten en schreef er compleet nieuwe melodieën bij. Het resultaat is opmerkelijk fris en modern. Geniet van de prachtige muziek van de band Mensenkinderen!

MIDDAG

In de middag zijn er twee webinarrondes, waarin u kunt kiezen uit verschillende webinars. Elk webinar bestaat uit twee delen: een vooraf opgenomen filmpje dat u zelf bekijkt, gevolgd door een digitale ontmoeting met andere diakenen en de spreker.

Een greep uit de keuze: 

  • Diaconaat in tijden van corona (door Kerk in Actie-consulent Annemarieke Voorsluijs)
  • Intercultureel kerk-zijn (door ds. Judith van den Berg-Meelis, predikant protestantse gemeente Roermond)
  • Zoek de bloei van je buurt (door Marten van der Meulen)
  • Op bezoek in de moskee (door Mostafa Hilali en Martijn van Laar)
  • Eenzaamheid (door Hanna Wapenaar, straatpastor in Amsterdam)
  • De rol van diaconaat in de toekomst van de kerk (door Wilma Wolswinkel van pioniersplek De Haven in de Utrechtse wijk Kanaleneiland)
  • Inzet van het diaconaal vermogen (door de Federatie van Diaconieën)
  • Diaconale samenwerking in de regio en campagnes (door Iwan Dekker, fondsenwerver Kerk in Actie)
  • Hoe doorbreek je het taboe op schulden? (door Tom Kolsters van SchuldHulpMaatje)
  • Van armoedeverzachting naar armoedebestrijding (door Nico van Splunter) 
  • Groene kerken (door Matty van Leijenhorst)

Kortom, dit wordt een diaconale dag die u niet wilt missen! Het programma wordt in de komende weken verder aangevuld. Wij houden u op de hoogte via de website en social media.

De Landelijke Diaconale Dag online is op zaterdag 7 november de hele dag live te volgen via kerkinactie.nl/lddonline.

 lees verder
 
In oktober maximaal 30 mensen tijdens eredienst en geen gemeentezang

Gehoord hebbend de overheid adviseren wij gemeenten zeer dringend om in de maand oktober met maximaal 30 mensen (exclusief medewerkers) samen te komen tijdens de eredienst. Gemeentezang wordt ten zeerste afgeraden. Online vieringen hebben de voorkeur. Ook wordt er geadviseerd mondkapjes te dragen tijdens verplaatsingen.

Ook voor huwelijken geldt een maximum van 30 personen.

Voor een uitvaart geldt nog steeds dat er geen maximum is aan het aantal personen dat bij elkaar mag komen mits men kan reserveren, placeren en een gezondheidscheck kan doen. Als reserveren en placeren niet mogelijk is, dan is het maximum aantal personen binnen 100. En natuurlijk: Mensen worden geplaceerd op 1,5 meter afstand en de adviezen van het RIVM ten aanzien van zingen en ventilatie in gebouwen worden opgevolgd.

Deze nieuwe beperkende maatregelen zijn bedoeld om te voorkomen dat het aantal besmettingen verder toeneemt. Met pijn in het hart, maar overtuigd van het belang van deze dringende adviezen, adviseert de Protestantse Kerk in Nederland aan gemeenten deze richtlijnen van de overheid ter harte te nemen.

De afgelopen dagen heeft Jurjen de Groot, directeur dienstenorganisatie, samen met andere vertegenwoordigers van kerkgenootschappen, intensief overlegd met minister Grapperhaus. De Groot: “Het is verschrikkelijk jammer dat de ruimte die er was om kerkdiensten te houden weer wordt beperkt. Het stijgende aantal besmettingen speelt hierin mee, maar helaas ook de beeldvorming die afgelopen dagen rond de kerk is ontstaan.” 

Classispredikanten zien dat gemeenten ongelooflijk hun best doen en erin slagen zich aan de regels te houden. Er wordt over het algemeen het zekere voor het onzekere genomen en de grenzen worden niet opgezocht. Verantwoordelijkheid wordt gevoeld en genomen.

Tegelijkertijd zien ze ook dat de moeite met en het verzet tegen de beperkende maatregelen groeit. Soms verwijt men de Protestantse Kerk te weinig verzet tegen de richtlijnen vanuit de overheid. De Groot: “Ik snap deze weerstand goed. Ik hoop dat mensen er op vertrouwen dat wij er alles aan doen om de belangen van onze gemeenten onder de aandacht te brengen, maar dat soms het algemene belang - de volksgezondheid en de beeldvorming rond kerken - belangrijker is dan ons eigen belang.” 

Ds. Marco Batenburg, preses generale synode, realiseert zich goed dat dit een teleurstellende boodschap voor gemeenten is: “We wensen kerkenraden wijsheid in de afwegingen die zij moeten maken op basis van deze nieuwe situatie. En we vertrouwen erop dat gemeenten ook nu weer wegen vinden om het kerk-zijn gestalte te geven en te volharden in geloof, hoop en liefde.” (Zie ook: Woord van bemoediging voor alle gemeenten.)Samengevat:

  • Advies om zeer dringende richtlijnen met betrekking tot de kerkdiensten in de maand oktober over te nemen. 
  • Het werken met enkele voorzangers in de kerk, op afstand van tenminste 5 meter van de gemeenteleden, is wel mogelijk.
  • Andere kerkelijke activiteiten, zoals jeugdwerk, kunnen ‘gewoon’ doorgang vinden met inachtneming van de bekende RIVM-richtlijnen. 

Bericht van vandaag heeft alleen betrekking op de kerkdiensten in oktober. Eind van deze week is er opnieuw een gesprek tussen de kerken en Grapperhaus.

Zie ook bericht van het CIO: Behoedzaam vieren van het geloof.

 lees verder
 
Kerk staat in tijden van corona niet aan de zijlijn - Zeven overwegingen als bijdrage aan het publieke debat

Een onzichtbaar virus raakt de hele mensheid, met grote gevolgen. Niet alleen worden veel mensen ziek en sterft een deel van hen, onze hele manier van leven staat op de kop: thuis blijven, geen fysiek contact, thuis werken ... Voor sommigen een weldaad, voor de meesten een pijnlijke confrontatie met eenzaamheid. De economie komt knarsend tot stilstand. Faillisementen worden voltrokken. En de kerk? We komen niet meer massaal samen. Pastoraat vindt telefonisch plaats. Een pastor gaat op huisbezoek voor het raam van een gemeentelid. De creativiteit is groot, en evenzeer de pijn van het gemis van fysieke nabijheid. 

Lessen leren?

Naarmate de tijd verstrijkt stellen mensen ook vragen. Wat betekent deze pandemie voor onze toekomst? Kunnen we nu misschien sneller en effectiever omschakelen naar een duurzame levensstijl? Vallen er lessen te leren uit deze pandemie als het gaat om de zorg, om de manier waarop we onze economie organiseren en afhankelijk zijn geworden van de productie in lagelonenlanden?

De kerk staat in dit alles niet aan de zijlijn. De christelijke traditie kent belangrijke noties die wezenlijk zijn voor de doordenking van de vragen die de coronacrisis oproept. De kerk wordt door deze crisis teruggeworpen op haar identiteit. We staan voor de uitdaging ons te bezinnen op de inhoudelijke gevolgen van deze crisis.

Zonder ook maar het idee te hebben uitputtend te zijn, noem ik zeven overwegingen. Zeven is voldoende, ook als kerk hebben we er onze handen voorlopig meer dan vol aan. 

Kwetsbaarheid 

We zijn broze mensen. Psalm 103 zingt: ‘De mens, zijn dagen zijn als het gras, hij is als een bloem die bloeit op het veld en verdwijnt zodra de wind hem verzengt.’ De psalm bezingt verder, vol verwondering, de zorg van God over ons kwetsbare bestaan. Het bijzondere van de God van de Bijbel is dat Hij niet op afstand blijft, Hij verbindt zich met ons. Hij daalt af tot in de pijn en het lijden van mensen. Hij wordt vlees en bloed, omarmt ons vanaf een kruis. Dit nodigt ons uit om onze kwetsbaarheid onder ogen te zien. Om niet weg te lopen voor lijden, ziekte en dood, maar elkaar juist in alle ellende nabij te zijn. Ook als de dood het leven raakt. 

Einde aan het maakbaarheidsidee

We ontdekken in deze crisis dat het leven niet maakbaar is. De overheid moest beslissingen nemen terwijl ze beschikte over beperkte kennis. Ook de wetenschap geeft maar ten dele antwoord op de vragen die aan de orde zijn. We hebben het leven niet in onze hand. De toekomst verloopt niet volgens onze protocollen. De coronacrisis zet een definitieve streep door het maakbaarheidsidee. Het geloof leeft niet van onze toekomstplannen en van onze greep naar de toekomst, maar vanuit de vreugdevolle verwachting en zekerheid dat de toekomst aan God is. 

Belang van gemeenschap 

Onze samenleving is doordrongen van individualisering. Solidariteit staat onder druk. Kerkdiensten worden steeds minder bezocht. Door de coronacrisis wordt duidelijk hoe wezenlijk de gemeenschap is. Juist nu we niet of slechts beperkt kunnen samenkomen, blijkt wat we missen. Geloven doe je samen. Het is persoonlijk, maar niet individualistisch. De slogan ‘alleen samen’ geldt niet alleen voor het overwinnen van corona, maar ook voor geloven, hopen en liefhebben. Zonder dat is er geen samenleving mogelijk. 

Ontdekken wat wezenlijk is 

Nu blijkt hoe onmisbaar ondersteunende beroepen en goede zorg zijn. Zorg voor elkaar, door vrijwilligers en professionals, in ziekenhuizen en verpleeghuizen, in revalidatiecentra en aan sterfbedden. Zorg voor mensen in de buurt, die dreigen te vereenzamen. Zorg voor jonge mensen die perspectief missen, en zorg voor ouderen. Hoe belangrijk resultaten, procedures en efficiency ook zijn, de waarde van goede zorg voor lichaam en ziel van een mensenkind is van onschatbare waarde. 

Waarde van lichamelijkheid 

We moeten 1,5 meter afstand houden van elkaar. Steeds meer merken we dat dit nauwelijk op te brengen is. We hebben fysiek contact nodig. Ook geloof en kerk kunnen niet zonder lichamelijkheid. Het Woord is vlees geworden. Gods heil wordt zichtbaar en tastbaar in de vredegroet, in een handdruk, in sacramenten van doop en maaltijd van de Heer, in samen koffie drinken. We raken elkaar aan als we een zegen uitspreken onder handoplegging, als we de zieken zalven. Kerk en samenleving zijn zonder fysiek contact gemankeerd. 

Samenwerken

Opvallende ervaring tijdens de crisis is dat mensen elkaar weten te vinden over grenzen heen. Er blijkt meer samenwerking mogelijk dan voorheen. Ook kerken weten elkaar te vinden. Kerkelijke buurgemeenten verzorgen samen online-vieringen. Kerken en maatschappelijke organisaties slaan de handen ineen. Binnen één week zetten zij gezamenlijk het platform #nietalleen op. In tijden van crisis is er blijkbaar veel mogelijk. 

We zijn wereldburgers 

De pandemie is mede het gevolg van het feit dat we wereldburgers zijn. De vraag is hoe we ons wereldburgerschap op verantwoorde wijze gestalte geven in de toekomst. Kan het anders, met het oog op een gezondere wereld en een schepping die minder hoeft te zuchten onder ons gedrag en onze vervuilende activiteiten? Deze crisis daagt ons uit ons in te zetten voor een wereld die ook voor onze kinderen en kleinkinderen bewoonbaar is. 

Ten slotte 

Het einde van de crisis is nog niet in zicht. In deze situatie zijn wij geroepen kerk te zijn. De bovenstaande overwegingen kunnen kaders bieden, ijkpunten om kerken te helpen een bijdrage te leveren aan de bezinning op en verandering van een wereld in verwarring. Dienstbaar aan God, aan mensen en aan zijn wereld. 

Kerk in tijden van corona

Dit is een samenvatting van de tekst die scriba René de Reuver schreef voor het boek ‘Kerk in tijden van corona’, waarin kerkleiders, theologen en spirituele voortrekkers aan het woord komen. Uitgave van Adveniat en voor € 19,50 te bestellen op adveniat.nl.

 lees verder
 
Woord van bemoediging voor alle gemeenten

Gemeente van Jezus Christus, broeders en zusters,

De coronamaatregelen zijn deze week weer aangescherpt. Dat raakt de samenleving hard en het raakt ons ook als kerk. Het kerkelijk leven dat voorzichtig op gang kwam wordt nu opnieuw beperkt. Fysieke contacten, samen zingen, ontmoetingen in huis en in het kerkgebouw zijn weer aan banden gelegd, terwijl dat zo wezenlijk is voor ons kerk-zijn. Het is om moe en verdrietig van te worden - ook omdat een einde voorlopig niet in zicht is.

Dit alles vraagt veel van ons. We worden in ons kerk-zijn teruggeworpen op dat waar het werkelijk op aankomt. In de eerste plaats is dat de levende God zelf. We zijn niet aan onszelf overgeleverd, we leven niet in een zwijgzaam heelal, maar steeds opnieuw laat onze God van zich horen.

Daarom luisteren we volhardend naar het Evangelie en leven we Christus tegemoet. De toekomst ligt in Gods handen. Tegelijkertijd beseffen we in deze dagen ook het grote belang van onderlinge gemeenschap. We blijven volhardend in geloof vieren door samen te komen en online verbonden te zijn. Langs allerlei wegen houden we contact.

Laten we daarbij zorgzaam zijn voor elkaar en anderen door ons telkens af te vragen: wat kan ik vandaag betekenen voor de mensen die op mijn weg komen? En laten we in alles ook zorgzaam zijn voor onszelf. Het gaat niet om de veelheid aan activiteiten, maar om betekenisvolle relaties.

In alles wat in deze dagen op onze weg komt, weten we ons afhankelijk van Gods Geest. Om zijn leiding bidden wij.

Kom, Schepper Geest,ontsteek in ons het vuur van uw liefde.Houd ons vast,in Jezus’ Naam.

Laten we bidden:

  • voor plaatselijke gemeenten, dat het geloof bewaard wordt en dat we zorgzaam zijn voor onszelf en elkaar.
  • voor voorgangers en kerkenraden, dat zij de moed niet verliezen en kunnen volharden in vieren, gebed en de pastorale en diaconale zorg die nodig is
  • voor onze regering om wijsheid, om te onderscheiden waar het op aan komt
  • voor nabestaanden van mensen die getroffen zijn door het virus, om geduld en herstel voor degenen die nu ziek zijn
  • voor mensen in de zorg en het onderwijs, om draagkracht

Namens de Generale Synode,

ds. Marco Batenburg, preses

Aangepaste situatie kerkelijke bijeenkomsten na nieuwe coronamaatregelen

30 sep 2020 Pijl naar rechts
 lees verder
 
Wat heeft de joods-christelijke dialoog ons gebracht?

De jubileumbundel is uitgegeven bij gelegenheid van de 40e theologische conferentie van de classicale werkgroep Kerk en Israël Noord-Brabant en Limburg, en de Antwerpse Contactgroep voor Joods-christelijke betrekkingen. Dat is een hele mond vol en klinkt saai. Dat is het niet. Ik ben er zelf een aantal keer bij geweest, in Westmalle, België. Dit jaar zou met deze bundel en een speciale conferentie worden teruggekeken. Vanwege het Covid-virus ging dit niet door. 

Tal van vragen

Je kunt direct bij de vraag in de titel tal van vragen stellen. Wanneer is er sprake van dialoog? Wie voert de dialoog? Zijn er al dan niet verborgen doelstellingen? Wie zit erop te wachten? Moeten er uitkomsten van ontmoetingen zijn of gaat het eerder om die ontmoetingen zelf? Lastig te beantwoorden vragen. Het hangt vaak van de context af, van verwachtingen en belangen. En het maakt verschil of je focus op conferenties van specialisten ligt of op min of meer toevallige ontmoetingen in het dagelijkse leven. Zelf ga ik ieder jaar (maar dit jaar niet) naar de bijeenkomsten van de International Council of Christians and Jews (ICCJ), waar ik veel leer en tegelijkertijd besef dat dit selecte gezelschap niet representatief is omdat je je te midden van min of meer gelijkgestemden bevindt. En omdat het gericht is op lezingen. 

Belangrijke lessen

Terug naar de jubileumbundel, die vooral een protestantse invalshoek heeft en inzicht geeft in de ontmoetingen tussen enkele rabbijnen en protestantse voorgangers. Waar zijn de katholieken?, vroeg Cor Sinnema zich af, de secretaris van de Katholieke Raad voor het Jodendom.

Ik haal hier enkele gedachten uit de jubileumbundel die kunnen inspireren tot verder nadenken en handelen. In de kopjes accentueer ik de volgens mij belangrijke lessen.

Ook joden kunnen leren van christenen; ze hebben elkaar nodig

Je hoort vaak dat joden christenen en christendom minder nodig hebben voor hun eigen identiteit en zelfverstaan dan omgekeerd. Verrassend is het dan te lezen in de bijdrage van Leo Mock dat joden wel degelijk iets kunnen leren van de wijze waarop christenen hun religie beleven. Hij noemt als voorbeelden de persoonlijke insteek, het vrijelijk communiceren hierover en de systematische wijze van theologiseren. Uit mijn hart gegrepen is dat hij daaraan toevoegt dat joden en christenen elkaar nodig hebben. Zij staan allen voor de uitdaging om de traditie opnieuw vorm te geven in een versplinterd en post-modern landschap.

Je bent allereerst een individuele jood of christen en niet zozeer een vertegenwoordiger van een hele traditie

Tamarah Benima vraagt zich sterk af of de joodse gemeenschap iets aan de joods-christelijke dialoog heeft gehad, maar de dialoog heeft haar persoonlijk wel degelijk veranderd. En zij wijst daarbij op een persoonlijk element, van aangezicht tot A/aangezicht. Wat zij belangrijk vindt is dat de individuele jood en christen elkaar op een gelijkwaardige manier ontmoeten. En dat treft mij. Zij hoeven hun traditie niet te vertegenwoordigen, ze moeten gewoon zichzelf zijn. Tamarah wil terecht geen exotische vogel zijn die vanuit de binnenlanden van de joodse jungle komt vertellen wat voor prachtige joodse culturele planten en dieren er zijn. Ze is van zichzelf al bont genoeg. Ik vind dit een belangrijk inzicht. Dialoog is altijd tussen individuele personen met een eigen geschiedenis en achtergrond, waarbij de een niet op een hoger voetstuk staat dan de ander. 

Echte dialoog gaat over levensvraagstukken die je niet aan de seculiere samenleving kunt overlaten

Lody van de Kamp plaatst heel kritische kanttekeningen bij de joods-christelijke dialoog. De ‘monologen’ - het eerst maar eens goed naar elkaar luisteren - zijn volgens hem geen monologen geworden. En de dialogen die ontstonden hebben geleid tot het scheppen van een soort inter-christelijk-joodse hutspot die nergens toe dient. Met een stijl die doet denken aan de apostel Paulus schrijft hij: ‘Is de dialoog van kerk en synagoge dan zinloos? Nee, zeker niet. Alleen is de vraag waar deze over moet gaan en hoe deze eruit moet zien.’

Ik citeer een belangrijke passage in zijn geheel: ‘Het gesprek tussen kerk en synagoge gaat niet over uw Bijbel of mijn Tora … Het gaat over levensvraagstukken, aan het begin en het einde van het menselijk leven, het gaat over het omgaan met culturen, vluchtelingen en vervolgden. Het gaat over hoe het onderwijs en opvoeding op een verantwoordelijke manier gestalte krijgen in een tijdperk van moderne technologie en globalisme. Het gaat over vreemdelingenhaat, christenhaat, islamofobie en antisemitisme. En ook over milieuvraagstukken en over honderden andere onderwerpen waarbij geloofsgemeenschappen elkaar nodig hebben, niet alleen nu maar ook voor de komende generaties. En waarvan de aanpak helemaal niet overgelaten kan worden aan die seculiere samenleving zonder dat de religies hun stem ook laten horen.’

Gedenk je voorgangers: opkomen vóór menselijkheid en tegen nihilisme

Een paar scribenten wijzen op de enorme bijdrage die bepaalde theologen hebben geleverd. Gertrudeke van der Maas schrijft over Friedrich-Wilhelm Marquardt. Mooi vind ik de punten uit Marquardts denken, die volgens haar van blijvende waarde zijn voor de kerk van vandaag.

  • Een toets voor waardige theologie en waardig geloof is dat er niet negatief gesproken wordt over anderen. Laat het positief waarderen van het eigen geloof niet gepaard gaan met een negatieve duiding van anderen.
  • Laat de waarde van geloof maar blijken uit je handelen.
  • In geloof en theologie wijst menselijkheid ons altijd de weg.

Je zou deze punten in kunnen lijsten, om ze nooit te vergeten.

Joep Dubbink wijst op het grote blijvende belang van Miskotte’s theologie die het nihilisme diep gepeild heeft: het nihilisme niet alleen in de ander maar vooral in jezelf. In het tegoed van het Oude Testament (de scepsis, de opstand, de erotiek en de politiek) vindt hij allerlei argumenten tegen het nihilisme, maar wat vooral verschil maakt is de NAAM die spreekt en geschiedenis maakt. Dat is wellicht nog te veel theologentaal. Iemand als Rutger Bregman vertaalt dat in zijn boek De meeste mensen deugen voor mij op een aansprekende en niet-religieuze manier. Zet tegen het cynische mensbeeld dat ieder mens alleen aan zichzelf denkt een ander mensbeeld: dat mensen verlangen naar vriendelijkheid, verbinding en samenwerking. Ieder mens heeft een naam.

Door de ander te ontmoeten kun je je spirituele horizon verbreden

Tzvi Marx zou Tzvi Marx niet zijn als hij niet een kritische noot zou kraken. Waarom bemoei ik me als jood met het christendom?, vraagt hij zich af. En het wat onthutsende antwoord is: omdat ik de christenen mogelijk van al te grote dwaalwegen, misinterpretaties en verkeerde wegen zoals anti-judaisme zou kunnen behoeden. Als christen heb je een jood nodig, christenen kunnen niet zonder de joodse bemoeienis. Als fraai voorbeeld noemt hij The Jewish Annotated New Testament die letterlijk een ander perspectief op het Nieuwe Testament geeft. Maar Tzvi zegt er toch ook iets bij: als er een veilige setting is, kun je je gaan realiseren dat er buiten je eigen horizon ook andere authentieke spirituele werelden bestaan. Dat kun je alleen ontdekken in de ontmoeting met elkaar.

Dialoog is contextueel

Dick Pruiksma wijst op iets belangrijks, namelijk dat er niet één model van dialoog kan zijn. Ondanks de gemeenschappelijke geschiedenis van ons werelddeel is er niet één specifiek Europees model van dialoog, zegt hij. De dialoog krijgt vorm in een veelheid van situaties en wordt gevoerd door een grote verscheidenheid van mensen. Dat lijkt een open deur, maar geeft aan dat in een ander werelddeel en in een andere context andere vragen zijn en andere richtingen waarin gegaan wordt. Het gaat er bovendien niet om dat je je zozeer als theoloog opstelt, zegt Dick Pruiksma, maar dat je zoekt naar vriendschap. 

De wereld heeft de inzet nodig van de religies van joden, christenen en moslims

Nog een belangrijk inzicht, van Marcel Poorthuis. De interreligieuze dialoog verzwakt, maar wordt feitelijk steeds belangrijker: antisemitisme en anti-islamisme behoren bepaald niet tot het verleden. Het zou goed zijn als de kerken platgetreden paden zouden verlaten en zich bewust zijn van de grote maatschappelijke betekenis van de interreligieuze dialoog en zich verdiepen in wat zich afspeelt in de politiek en op internet. De wereld heeft hun inzet nodig!

Wat heeft de joods-christelijke dialoog jou gebracht? 

Wat zijn de ervaringen in lokale gemeenten? Dat zal per gemeente en per persoon verschillen. Ook al is er geen synagoge in de buurt of heb je weinig tot geen contacten met joden, dan nog kun je lessen trekken uit de joods-christelijke dialoog. Door te gaan beseffen dat de Bijbel een door en door joods boek is (en Heilige Schrift), en dat het christelijk geloof ondenkbaar is zonder de joodse oorsprong, verworteling en blijvende verbondenheid. Door je te realiseren dat het jodendom niet uitsluitend iets is van de Bijbel, maar dat er een veelkleurig levend jodendom wereldwijd is, ook in Nederland. Door de ander positief tegemoet te treden, vanuit een houding van vriendelijkheid en respect. En door samen met de ander van goede wil iets wezenlijks bij te dragen aan de grote levensvraagstukken van onze tijd.

Heleen Pasma vat het allemaal vanuit haar praktijkervaring samen in drie handelingsperspectieven: 

  • ZOEK het gesprek met het levende jodendom;
  • BLIJF studeren en lezen, zelf, en samen met anderen;
  • DANK God en leef met vreugde.

Eeuwout Klootwijk, wetenschappelijk beleidsmedewerker voor Kerk en Israël/joods-christelijke relaties

Jubileumbundel 'Wat heeft de joods-christelijke dialoog ons gebracht? Ontmoetingen, lessen en perspectieven' is uitgebracht onder redactie van Franc de Ronde, Derk Blom, Danny Rouges, Douwe Wielinga, 2020

 lees verder
 
Is er een toekomst voor de kerk zonder dertigers/veertigers?

Arjan Markus, predikant in Rotterdam-Delfshaven, Oude of Pelgrimvaderskerk.

“Ze komen voor de inhoud”

“De groep dertigers en veertigers vormt misschien wel de grootste groep in onze gemeente. Ze komen voor de inhoud, het moet gaan over het dagelijkse en seculiere leven, en over levensdilemma's. Dat zij zo vertegenwoordigd zijn is een godsgeschenk. Het is hier jong en levendig, we hebben dit jaar 16 belijdeniscatechisanten en elk jaar wel zo’n 20 dopelingen. Maar als het over betrokkenheid gaat is het niet altijd feest. Jonge mensen komen nooit allemaal, er komt voor hen best vaak iets tussen. Twintigers en dertigers zijn druk met de opbouw van hun leven en hun carrière, en sommigen met hun gezin. Veertigers zijn druk met hun werk. Als ze al vrijwilligerswerk doen, dan één project tegelijk.

Dat roept bij mij twee reacties op. De eerste is: kom op, iedereen heeft het druk, handen uit de mouwen en ga wat doen. De tweede is mededogen. Het levenswater staat deze mensen vaak tot aan de lippen. Als ze er nog iets bij moeten doen, vallen ze om. We moeten hen ook helpen, perspectief bieden om het vol te houden. We gunnen hen dus tijd om op adem te komen in de kerk, maar we hebben ook menskracht nodig. Ze willen soms wel wat doen als het bij hen aansluit. Daar kun je als kerk op anticiperen. Niet alleen zelf activiteiten verzinnen maar ook vragen wat zij op het hart hebben. Je kunt op beide sporen beleid maken.”

“Ik ben meer bezig met de dertigers zelf”

Thea de Ruijter, predikant in de Protestantse Gemeente Dronten

“Ik ben aangesteld met de opdracht ‘extra aandacht voor dertigers’, in de hoop dat zij naar de kerk komen. Maar in mijn ogen is op zondag in de kerk zitten niet het doel. Ik heb een andere taak: open interesse naar mensen in die leeftijdsfase, binnen en buiten de kerk. We hebben hier meerdere doopdiensten per jaar. Mensen zeggen weleens: hun ouders zien we verder nooit. Dat komt omdat de kerk niet hun wereld is, maar ze vinden de doop wel waardevol. In dat spanningsveld werk ik en ontwikkel ik activiteiten. Zo bezoek ik alle baby's. Dan heb je contact met de ouders over dit live event, de geboorte. Soms volgt een traject naar de doop toe. Op een gegeven moment vraag ik dan of ze aan willen haken bij een kring. Ik ben hier nu vijf jaar en heb veel dertigers kunnen betrekken. Ik verbind hen ook aan elkaar in een kring, ze vinden graag herkenning bij leeftijdsgenoten.

Ik ben meer bezig met de toekomst van de dertigers zelf dan met de toekomst van de kerk. In een gespreksgroep van jonge ouders merk ik dat zij bezig zijn met het bepalen van hun eigen positie in wat zij van huis uit hebben meegekregen en hoe dat te integreren in hun leven. Daar kan de kerk behulpzaam in zijn. Ik zie het als een kans wat je als kerk aan deze generatie kunt geven. Dat geef je dan uit handen, want de kerk van de toekomst gaat er heel anders uitzien.”

“Kerk vindt ook plaats in andere vormen”

Johan Meijer, predikant in de Protestantse Gemeente Borne

“Op een reünie van mijn basisschool vertelden een paar vroegere klasgenoten dat ze niets hadden gehoord van de kerk toen ze ziek waren of in scheiding lagen. Dat raakte me diep. Wat doen we verkeerd? Maken we wel goed contact? Als veertiger heb ik veel contact met mijn generatie in mijn gemeente. Er is, uit een jaarlijkse ontmoetingsdag, een zelfstandig netwerk ontstaan van generatiegenoten. Facebook speelt daarin een belangrijke rol, net als het meeleven met elkaar. Verder hangt het ook samen met mijn persoon. Ik ben heel open, maak makkelijk contact. Daarnaast word ik gezien als iemand die staat in het ambt. Als zo’n persoon oog heeft voor jouw verhaal, dan blijkt dat meer te betekenen dan aandacht van een willekeurige generatiegenoot. De geloofsdimensie komt erin mee. Maar of de kerk daarin mee komt? 

Mijn generatiegenoten zijn er eerlijk over. ‘Ik ben bezig met het geloof, word geïnspireerd door wat je zegt, maar de kerkdienst is mijn vorm niet.’ Overigens hoor ik die geluiden ook weleens van anderen. Het koffiedrinken na de dienst wordt in deze tijd van online diensten nog het meest gemist. Daar vindt de verbinding plaats. 

Ik weet niet wat dat betekent voor de toekomst van de kerk. De fysieke kerkdienst moet blijven bestaan om de lofzang en de verkondiging gaande te houden. Ook als het voor een kleine groep mensen is. Maar daarnaast vindt kerk plaats in allerlei andere vormen. Luister naar wat mensen nodig hebben en houd persoonlijk contact.”

“Echt ruimte voor verandering maken”

Dorothée Berensen-Peppink, werkt in de Protestantse Gemeente Zeewolde voor de groep 25 tot 45 jaar.

“Deze vraag wordt veel gesteld. Er klinkt teleurstelling en zorg in door. En ik proef er het verlangen in dat dertigers en veertigers zich weer thuis voelen in de kerk. Zijn we misschien op een bepaalde manier al aan die terugloop gewend geraakt? Ik hoop en bid dat dat besef ons back to basics, terug bij Jezus brengt. Hoop voor de toekomst van de kerk heb ik als we van jong tot oud in gesprek gaan over de vraag door wie we ons laten bezielen en binden. Ik geloof in de kerk als plek waar díe vraag centraal staat, en waar mensen gezien worden. Dat kan door te werken aan een cultuur waarin ruimte is voor kwetsbaarheid, waarin je met andere generaties kunt delen wat je lastig vindt in het leven en hoe je ermee om moet gaan, een plek voor twijfel en geloof.

Mijn ervaring is dat wanneer je de mens achter de vrijwilliger ziet, er vaak ook ruimte en zin komt om vorm te geven aan creatieve ideeën die leven voor de kerk. De kerk zou een plek moeten zijn die de verbinding maakt tussen de 2% van de zondagochtend en de 98% van de drukke werkweek. Dat betekent echt ruimte maken voor verandering. Er zijn hoopvolle initiatieven als ‘Samenrondetafel’ en pioniersplek Christelijk Spiritueel Centrum. Uniek blijft dat de kerk een plek is waar generaties elkaar van hart tot hart kunnen ontmoeten.”

Woord&weg

Dit artikel staat in het oktobernummer van woord&weg. Meer lezen? Neem een gratis abonnement:

Abonneer gratis

 lees verder